Ngành nghề kinh doanh thực phẩm – Điều kiện, quy định và thủ tục mới nhất

116
29/11/2025

Rate this post

Ngành nghề kinh doanh thực phẩm đang trở thành một trong những lĩnh vực phát triển mạnh nhất khi nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng cao. Tuy nhiên, đây cũng là ngành chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt bởi liên quan trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Vì vậy, việc hiểu rõ các quy định về ngành nghề, điều kiện pháp lý và quy trình xin giấy phép là vô cùng quan trọng. Nhiều cá nhân và doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình đăng ký do chưa nắm đầy đủ yêu cầu theo luật. Việc chuẩn bị đúng hồ sơ và thiết lập quy trình an toàn thực phẩm giúp hạn chế rủi ro khi kiểm tra và bảo đảm hoạt động kinh doanh bền vững. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng thương hiệu uy tín trên thị trường thực phẩm cạnh tranh hiện nay. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ toàn bộ quy định và thủ tục cần thiết khi bước vào lĩnh vực kinh doanh thực phẩm.

Tổng quan về ngành nghề kinh doanh thực phẩm

Ngành thực phẩm luôn là một trong những lĩnh vực sôi động và ít khi “ế” tại Việt Nam, bởi ăn uống là nhu cầu thiết yếu mỗi ngày. Từ quán ăn vỉa hè, cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini, bếp online, cơ sở sản xuất đồ khô… đều đang tham gia vào chuỗi kinh doanh – sản xuất – phân phối thực phẩm. Cơ hội lớn: thị trường rộng, nhu cầu tiêu dùng cao, xu hướng mua sắm tiện lợi, đặt đồ ăn online, thực phẩm sạch – organic – healthy… đang phát triển mạnh.

Tuy nhiên, khác với nhiều ngành nghề khác, kinh doanh thực phẩm gắn trực tiếp với sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng, nên Nhà nước xếp đây vào nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện, có rủi ro cao nếu vi phạm. Vì vậy, chỉ “có vốn và tìm được nguồn hàng” là chưa đủ, mà còn phải hiểu rõ ngành nghề mình đăng ký thuộc nhóm nào, cần giấy phép gì, điều kiện ATTP ra sao, trách nhiệm pháp lý thế nào nếu xảy ra vi phạm.

Ngành thực phẩm bao phủ nhiều khâu: nhập khẩu, sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể… Mỗi khâu lại có cơ quan quản lý, yêu cầu hồ sơ và tiêu chuẩn khác nhau. Ví dụ: sản xuất thực phẩm bao bì sẵn phải xin giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm; kinh doanh dịch vụ ăn uống phải đảm bảo điều kiện bếp, dụng cụ, nguồn gốc nguyên liệu; bán lẻ thực phẩm bao gói sẵn phải tuân thủ quy định về nhãn mác, hạn sử dụng…

Do đó, trước khi bước vào ngành thực phẩm, hộ kinh doanh hay doanh nghiệp đều cần nhìn nhận đây là lĩnh vực vừa nhiều cơ hội, vừa nhiều rủi ro. Kinh doanh đúng, chuẩn bài sẽ tạo được thương hiệu bền vững; ngược lại, một lỗi nhỏ về vệ sinh, bảo quản, nhãn mác cũng có thể phải trả giá bằng tiền phạt, đình chỉ hoạt động và mất uy tín lâu dài.

Các nhóm ngành nghề liên quan đến thực phẩm

Ngành thực phẩm không chỉ là “bán đồ ăn”, mà trải dài nhiều nhóm ngành nghề khác nhau, có thể chia tương đối như:

Sản xuất – chế biến thực phẩm

○ Nhà máy, cơ sở sản xuất nước chấm, đồ hộp, đồ khô, bánh kẹo, đồ ăn đông lạnh, thực phẩm chức năng…

○ Cơ sở giết mổ, sơ chế thịt, hải sản, nông sản.

Tiết kiệm tối đa thời gian, chi phí, gửi ngay hồ sơ đến hộp thư: dvgiaminh@gmail.com

Hoặc nhấc máy lên, Gọi ngay cho chúng tôi: 0932 785 561 - 0868 458 111 (zalo).

Kinh doanh thực phẩm – bán buôn/bán lẻ

○ Siêu thị, cửa hàng tiện lợi, cửa hàng thực phẩm sạch, đại lý gạo, đại lý thịt – cá, trái cây.

○ Cửa hàng bán đồ khô, đồ nhập khẩu, đồ đông lạnh…

Dịch vụ ăn uống – chế biến tại chỗ

○ Quán ăn, nhà hàng, quán nhậu, quán cà phê, trà sữa, tiệm bánh, bếp online, suất ăn công nghiệp, bếp ăn trường học – bệnh viện.

Ngành hỗ trợ liên quan

○ Vận chuyển, kho lạnh, kho mát bảo quản thực phẩm.

○ Đơn vị đóng gói, dán nhãn, gia công thực phẩm cho thương hiệu khác.

Mỗi nhóm ngành đều có mã ngành nghề kinh doanh, điều kiện ATTP và quy trình cấp phép riêng, cần xác định cho đúng ngay từ bước lập hồ sơ đăng ký.

Rủi ro và trách nhiệm pháp lý khi kinh doanh thực phẩm

Kinh doanh thực phẩm luôn đi kèm rủi ro cao về sức khỏe cộng đồng và rủi ro pháp lý. Một sai sót về nguyên liệu, quy trình chế biến, bảo quản nhiệt độ, hạn sử dụng… có thể dẫn đến ngộ độc hàng loạt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khách hàng và kéo theo hậu quả lớn cho cơ sở kinh doanh.

Về pháp lý, cơ sở thực phẩm có thể đối mặt với:

Xử phạt hành chính: kinh doanh không giấy phép ATTP, không khám sức khỏe định kỳ cho nhân viên, không tập huấn ATTP, vi phạm quy định về bảo quản, nhãn mác, hạn sử dụng… với mức phạt từ vài triệu đến hàng trăm triệu tùy hành vi.
Buộc thu hồi, tiêu hủy sản phẩm không đảm bảo an toàn, gây thiệt hại lớn về tài chính.
Đình chỉ hoạt động một thời gian hoặc vĩnh viễn nếu vi phạm nghiêm trọng, tái phạm nhiều lần.
Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng (ngộ độc nặng, chết người), cá nhân, tổ chức còn có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài trách nhiệm trước pháp luật, cơ sở còn chịu rủi ro mất uy tín thương hiệu, bị khách hàng tẩy chay, đối tác chấm dứt hợp đồng, ứng dụng giao đồ ăn khóa gian hàng… Khôi phục hình ảnh sau một scandal thực phẩm bẩn gần như là rất khó.

Chính vì vậy, kinh doanh thực phẩm không thể “làm cho xong”, mà phải xem an toàn thực phẩm và tuân thủ pháp luật là tiêu chí tối thiểu – từ khâu đăng ký ngành nghề, xin giấy phép ATTP, xây dựng quy trình bếp, kiểm soát nguyên liệu, đến việc đào tạo nhân sự. Làm đúng ngay từ đầu chính là cách bảo vệ chính mình, khách hàng và thương hiệu lâu dài.

Tham khảo thêm : Công bố sản phẩm là gì? Quy trình, chi phí và thủ tục mới nhất 2025

Điều kiện kinh doanh thực phẩm theo quy định pháp luật

Kinh doanh thực phẩm là lĩnh vực tiềm năng nhưng rủi ro cao nếu không đảm bảo các điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm. Theo Luật An toàn thực phẩm và các nghị định liên quan (Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Thông tư 38/2018/TT-BYT…), mọi tổ chức, cá nhân khi kinh doanh thực phẩm (dù online, offline, sản xuất nhỏ lẻ hay hộ cá thể) đều phải đáp ứng đồng thời 3 nhóm điều kiện: về cơ sở vật chất, trang thiết bị – quy trình và chứng từ pháp lý của nguyên liệu.

Điều kiện về cơ sở vật chất – khu vực chế biến – bảo quản

Yêu cầu này là cốt lõi khi xin cấp giấy phép đủ điều kiện ATTP, được quy định rõ tại Điều 19, Luật An toàn thực phẩm. Cụ thể:

Địa điểm kinh doanh phải cách xa nguồn ô nhiễm, cống rãnh, khu xử lý rác, chuồng trại;
Có mái che, tường kín, nền chống thấm – dễ lau chùi, thoát nước tốt;
Các khu vực chức năng được bố trí tách biệt theo nguyên tắc một chiều: nhập nguyên liệu – sơ chế – chế biến – chia phần – bảo quản;
Có bồn rửa tay, rửa nguyên liệu riêng biệt, nước sử dụng phải đạt quy chuẩn QCVN;
Nhà vệ sinh không được mở thông trực tiếp với khu vực chế biến;
Có biện pháp kiểm soát côn trùng, động vật gây hại: cửa lưới, bẫy chuột, đèn UV, thùng rác có nắp kín…

Các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng… đều yêu cầu vẽ sơ đồ mặt bằng sản xuất, có ảnh chụp hiện trạng kèm theo hồ sơ cấp phép.

Điều kiện về thiết bị, dụng cụ – quy trình an toàn

Theo Thông tư 38/2018/TT-BYT, dụng cụ – thiết bị tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải:

Được làm từ vật liệu an toàn, không gỉ, không chứa độc tố (inox 304, nhựa thực phẩm);
Có dao – thớt – khay riêng cho thực phẩm sống, chín, màu sắc phân biệt rõ ràng;
Có thiết bị bảo quản theo nhiệt độ phù hợp: tủ lạnh, tủ mát, tủ đông;
Có sổ vệ sinh dụng cụ, máy móc định kỳ, lưu giữ ít nhất 6 tháng;
Thực hiện quy trình vệ sinh 5 bước: loại bỏ cặn – rửa sơ – chà – khử trùng – tráng sạch.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình thao tác chuẩn (SOP) cho từng khâu: nhập hàng – chế biến – đóng gói – bảo quản – giao nhận, và đào tạo định kỳ cho nhân viên.

Điều kiện về nguồn gốc – chứng từ – kiểm nghiệm

Ngoài mặt bằng và dụng cụ, nguyên liệu cũng phải có nguồn gốc rõ ràng, minh bạch:

Phải có hóa đơn, hợp đồng, phiếu xuất kho hoặc phiếu cung cấp thực phẩm có xác nhận;
Đối với thực phẩm tự sản xuất hoặc sơ chế: cần giấy kiểm nghiệm định kỳ, kết quả thử nghiệm đạt QCVN;
Đối với sản phẩm đóng gói sẵn: cần có bản công bố tiêu chuẩn chất lượng, tem nhãn hợp quy, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản;
Các sản phẩm nhập khẩu cần có hồ sơ công bố nhập khẩu hợp lệ và giấy tờ kiểm tra ATTP tại cửa khẩu.

Đặc biệt: nhiều hộ kinh doanh nhỏ bị xử phạt hành chính vì thiếu chứng từ đầu vào – dù thực phẩm là “mua ngoài chợ quen”. Việc lưu trữ hồ sơ đầu vào đầy đủ là bắt buộc để tránh bị xử lý khi thanh tra.

Giấy phép cần có khi kinh doanh thực phẩm

Kinh doanh thực phẩm – dù là mở quán ăn nhỏ, cửa hàng tạp hóa bán đồ khô, siêu thị mini hay bếp online – đều phải tuân thủ một “bộ” điều kiện pháp lý cơ bản. Nhiều người chỉ tập trung vào mặt bằng, nguồn hàng và marketing mà quên mất chuyện giấy phép, đến khi bị kiểm tra mới “tá hỏa” vì thiếu hồ sơ, bị phạt, thậm chí buộc tạm dừng kinh doanh. Về tổng thể, có 3 nhóm giấy tờ quan trọng: Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (ATTP) (tùy mô hình) và các giấy phép bổ sung theo từng loại hình như giấy phép quảng cáo, giấy phép phòng cháy chữa cháy, giấy phép môi trường…

Nếu chuẩn hóa giấy phép ngay từ đầu, cơ sở sẽ dễ dàng làm việc với cơ quan quản lý, ký hợp đồng với đối tác lớn (siêu thị, trường học, bếp ăn, ứng dụng giao đồ ăn), đồng thời tạo uy tín với khách hàng khi cần chứng minh nguồn gốc – pháp lý.

Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh / doanh nghiệp

Đây là “tờ giấy khai sinh” bắt buộc phải có đối với mọi mô hình kinh doanh thực phẩm có địa điểm cố định, hoạt động thường xuyên và có doanh thu đáng kể. Nếu quy mô nhỏ, do cá nhân/nhóm cá nhân/ hộ gia đình đứng tên, có thể đăng ký hộ kinh doanh tại UBND quận/huyện hoặc cơ quan được ủy quyền. Hồ sơ thường gồm: đơn đề nghị đăng ký hộ kinh doanh, bản sao CCCD, hợp đồng thuê mặt bằng hoặc giấy tờ chứng minh quyền sử dụng địa điểm, thông tin ngành nghề kinh doanh (bán buôn/bán lẻ thực phẩm, dịch vụ ăn uống, đồ uống…), vốn và số lượng lao động.

Nếu quy mô lớn, có kế hoạch mở thêm chi nhánh, thuê nhiều lao động, hợp tác với đối tác lớn, nên đăng ký doanh nghiệp (Công ty TNHH, cổ phần…) tại Phòng Đăng ký kinh doanh – Sở KH&ĐT. Khi có giấy ĐKKD/ĐKDN, cơ sở mới có mã số thuế, mới ký hợp đồng, xuất hóa đơn cho nhà cung cấp, khách hàng, đối tác giao hàng, siêu thị…

Kinh doanh thực phẩm “tự phát”, không đăng ký, khi bị phát hiện có thể bị xử phạt hành chính, bị truy thu thuế, khó bảo vệ quyền lợi nếu có tranh chấp. Vì vậy, bước đầu tiên luôn là chọn đúng loại hình (hộ hay doanh nghiệp) và đăng ký hợp pháp trước khi đầu tư sâu vào mô hình kinh doanh.

Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm

Với hầu hết các mô hình chế biến, kinh doanh dịch vụ ăn uống, kinh doanh thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến sẵn (quán ăn, nhà hàng, bếp ăn tập thể, quầy bán đồ ăn sẵn, cửa hàng thực phẩm tươi/đông lạnh, cơ sở đóng gói, sơ chế…), Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP là điều kiện gần như “bắt buộc”.

Để được cấp, cơ sở cần đáp ứng 3 nhóm điều kiện:

Cơ sở vật chất, trang thiết bị: bếp, khu sơ chế, khu chế biến, khu bảo quản, khu vệ sinh bài trí theo nguyên tắc một chiều; tường, sàn dễ vệ sinh; có tủ lạnh/tủ đông, giá kệ, dụng cụ chứa đựng an toàn; hệ thống chiếu sáng, thông gió, chống côn trùng.
Con người: chủ cơ sở và người trực tiếp chế biến phải có giấy xác nhận kiến thức ATTP, giấy khám sức khỏe còn hiệu lực.
Quy trình, hồ sơ: quy trình kiểm soát nguyên liệu đầu vào, chế biến, bảo quản; hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu; nội quy vệ sinh, danh sách nhân sự, sơ đồ mặt bằng…

Khi nộp hồ sơ xin giấy ATTP, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét giấy tờ và cử đoàn đến thẩm định thực tế. Nếu đạt, cơ sở được cấp giấy chứng nhận; nếu chưa đạt, sẽ có biên bản yêu cầu khắc phục rồi thẩm định lại. Không có giấy ATTP mà vẫn kinh doanh, khi bị kiểm tra, cơ sở có thể bị phạt, buộc tạm dừng hoạt động và gây ảnh hưởng lớn đến uy tín.

Các giấy phép bổ sung theo từng loại hình kinh doanh

Ngoài hai loại giấy chính trên, tùy mô hình và quy mô, cơ sở còn có thể phải xin thêm:

Giấy chứng nhận PCCC hoặc văn bản thẩm duyệt PCCC (nhà hàng, quán ăn lớn, quán nướng – lẩu, kho hàng…);
Giấy phép xả thải, môi trường cho cơ sở chế biến quy mô lớn, có nước thải, rác thải đặc thù;
Giấy phép quảng cáo nếu treo biển quảng cáo lớn, quảng cáo thực phẩm chức năng, sản phẩm đặc biệt;
Giấy phép đủ điều kiện kinh doanh rượu, bia nếu bán đồ uống có cồn tại chỗ;
Với mô hình bán online qua ứng dụng, nhiều nền tảng yêu cầu cung cấp đăng ký kinh doanh và/hoặc giấy ATTP trước khi duyệt gian hàng.

Hiểu đúng và chuẩn bị đầy đủ “bộ giấy phép” giúp cơ sở kinh doanh thực phẩm hoạt động an toàn – bền vững – ít rủi ro khi cơ quan chức năng kiểm tra hoặc khi mở rộng quy mô trong tương lai.

Chi phí xin giấy phép và chi phí vận hành ngành thực phẩm

Kinh doanh đồ ăn sẵn, cơm hộp, bún phở hay suất ăn công nghiệp đều thuộc nhóm ngành thực phẩm có điều kiện, do đó hộ kinh doanh không chỉ cần kê khai thuế mà còn phải xin cấp giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện kiểm nghiệm định kỳ, và trang bị đầy đủ cơ sở vật chất đúng quy định. Tổng chi phí ban đầu để hợp pháp hóa mô hình có thể dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng tùy quy mô. Dưới đây là các nhóm chi phí phổ biến hộ kinh doanh cần dự trù khi hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm.

Chi phí hồ sơ – lệ phí nhà nước

Chi phí xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm bao gồm:

Lệ phí nhà nước: khoảng 150.000 – 500.000 VNĐ (theo Thông tư 75/2021/TT-BTC)
Chi phí chuẩn bị hồ sơ pháp lý: nếu tự làm thì gần như không mất phí; nếu thuê dịch vụ trọn gói thì chi phí dao động từ 3 – 6 triệu đồng tùy địa phương (TP.HCM, Hà Nội, Cần Thơ có thể cao hơn do yêu cầu nghiêm ngặt hơn).

Hồ sơ thường bao gồm: bản sao đăng ký kinh doanh, đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận, sơ đồ mặt bằng, bản mô tả quy trình chế biến, danh sách nhân sự, giấy khám sức khỏe và chứng nhận tập huấn vệ sinh thực phẩm. Nếu hồ sơ thiếu hoặc chưa hợp lệ, cơ quan thẩm định sẽ yêu cầu bổ sung, kéo dài thời gian và có thể phát sinh thêm chi phí hành chính.

Chi phí thiết bị – kiểm nghiệm – tập huấn

Hộ kinh doanh cần đầu tư các thiết bị tối thiểu để đạt điều kiện cấp phép như: bàn chế biến inox, tủ lưu mẫu thực phẩm, hệ thống rửa tay, thùng rác nắp kín, thiết bị bảo quản nóng/lạnh, v.v. Tổng chi phí có thể từ 5–20 triệu đồng, tùy theo mức đầu tư ban đầu.

Ngoài ra, bắt buộc phải có:

Giấy khám sức khỏe cho chủ hộ và nhân viên trực tiếp chế biến thực phẩm: khoảng 300.000 – 500.000 VNĐ/người
Chứng nhận tập huấn kiến thức ATTP: lệ phí tập huấn 150.000 – 300.000 VNĐ/người
Chi phí kiểm nghiệm mẫu nước, mẫu thực phẩm đầu vào: dao động từ 800.000 – 2.000.000 VNĐ/lần tùy đơn vị thực hiện và chỉ tiêu kiểm nghiệm.

Các khoản chi phí phát sinh cần lưu ý

Ngoài chi phí chính thức, hộ kinh doanh nên dự trù thêm các khoản phát sinh như:

Chi phí sửa chữa mặt bằng theo yêu cầu của đoàn thẩm định (lát nền, cải tạo khu chế biến)
Chi phí mua sổ ghi chép, bảng nội quy, tài liệu lưu trữ hồ sơ ATTP
Chi phí gia hạn giấy phép hoặc kiểm tra đột xuất nếu bị phát hiện vi phạm nhỏ cần khắc phục.

Việc chuẩn bị đầy đủ, hợp lệ ngay từ đầu sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí xử lý sai sót về sau.

Lỗi phổ biến khi kinh doanh thực phẩm và cách tránh

Kinh doanh thực phẩm – đặc biệt là thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm đóng gói, đồ ăn uống mang đi – là ngành đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm (ATTP). Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, nhiều cơ sở vẫn gặp phải những lỗi phổ biến do thiếu hiểu biết, chủ quan hoặc không cập nhật kịp thời quy định pháp luật. Những lỗi này không chỉ khiến hộ kinh doanh đối mặt với rủi ro bị xử phạt hành chính mà còn gây mất uy tín, giảm lòng tin khách hàng.

Dưới đây là ba lỗi thường gặp nhất – cùng với giải pháp cụ thể để tránh:

Không đáp ứng đầy đủ điều kiện cơ sở vật chất

Đây là lỗi rất dễ xảy ra, đặc biệt với các cơ sở nhỏ, hộ kinh doanh tận dụng mặt bằng nhà ở, gian bếp gia đình để chế biến thực phẩm. Một số sai phạm phổ biến gồm:

Không có khu chế biến riêng biệt, không đảm bảo tách biệt giữa thực phẩm sống – chín.
Thiếu hệ thống thông gió, đèn chiếu sáng, thoát nước, bồn rửa tay đúng quy chuẩn.
Sàn nhà trơn trượt, không chống thấm, tường bong tróc – tạo điều kiện cho vi khuẩn phát sinh.
Không có kho lưu trữ thực phẩm, tủ lạnh bảo quản đạt nhiệt độ tiêu chuẩn.

Cách tránh: Ngay từ khi chuẩn bị mở cơ sở, cần tham khảo các tiêu chuẩn cơ sở vật chất theo quy định của Bộ Y tế. Có thể thuê đơn vị chuyên thiết kế bếp – khu chế biến thực phẩm đạt chuẩn hoặc tham khảo mô hình của các cơ sở đã được cấp phép trước đó.

Thiếu hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu – kiểm nghiệm

Nhiều hộ kinh doanh thu mua nguyên liệu từ chợ đầu mối, nguồn hàng rẻ, nhưng không có hóa đơn – chứng từ chứng minh nguồn gốc, không kiểm nghiệm mẫu nguyên liệu hoặc thành phẩm định kỳ. Đây là lỗi nghiêm trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Cách tránh:

Chỉ nên nhập nguyên liệu từ nhà cung cấp có giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận ATTP, có thể xuất hóa đơn.
Đối với thực phẩm chế biến sẵn hoặc đóng gói để bán ra thị trường, cần thực hiện kiểm nghiệm định kỳ tại các trung tâm đủ năng lực như Quatest, Vinacontrol…
Lưu trữ hồ sơ mua bán, hóa đơn đầu vào tối thiểu 12 tháng để phục vụ thanh tra khi cần thiết.

Không duy trì quy trình vệ sinh thực phẩm

Một số cơ sở dù ban đầu đạt yêu cầu khi cấp phép, nhưng sau đó vận hành lỏng lẻo, không kiểm tra định kỳ vệ sinh khu chế biến, thiết bị, dụng cụ. Không có sổ ghi chép việc vệ sinh, không phân công nhân sự chịu trách nhiệm vệ sinh định kỳ.

Cách tránh:

Thiết lập quy trình vệ sinh hàng ngày, phân công rõ ràng và có sổ kiểm tra.
Trang bị đồng phục, găng tay, khẩu trang cho nhân viên và yêu cầu tuân thủ đúng trong ca làm việc.
Gắn nội quy vệ sinh tại nơi chế biến để nhắc nhở thường xuyên.

Giải pháp cho doanh nghiệp mới tham gia ngành thực phẩm

Ngành thực phẩm mang đến cơ hội lớn nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao, đặc biệt đối với doanh nghiệp mới thành lập hoặc những hộ kinh doanh đang “nâng cấp” lên mô hình doanh nghiệp. Nhiều đơn vị chỉ tập trung vào sản phẩm và bán hàng, nhưng lại thiếu nền tảng pháp lý, quy trình nội bộ và hệ thống kiểm soát chất lượng, dẫn đến sai phạm ngay từ giai đoạn đầu: giấy phép chưa đầy đủ, quy trình ATTP chưa đúng chuẩn, nhân sự chưa được đào tạo, hồ sơ kiểm nghiệm không có, hoặc không đáp ứng điều kiện bếp/kho theo quy định. Khi cơ quan chức năng kiểm tra, doanh nghiệp dễ bị phạt, buộc thu hồi sản phẩm, thậm chí đình chỉ hoạt động.

Để giảm rủi ro và xây dựng nền tảng vững vàng, doanh nghiệp mới cần tập trung vào ba nhóm giải pháp chính: chuẩn hóa hồ sơ pháp lý, áp dụng quy trình vệ sinh – kiểm soát chất lượng, và sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý – ATTP chuyên nghiệp. Ba trụ cột này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ luật, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài: sản phẩm đạt chuẩn, khách hàng tin tưởng, đối tác yên tâm ký kết, và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận hệ thống siêu thị, phân phối hoặc ứng dụng giao đồ ăn.

Chuẩn hóa hồ sơ pháp lý ngay từ đầu

Ở ngành thực phẩm, pháp lý là “bộ xương sống”. Doanh nghiệp mới cần đảm bảo đầy đủ các hồ sơ bắt buộc: Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh đúng ngành nghề, Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP (nếu thuộc diện), bản công bố sản phẩm, hồ sơ kiểm nghiệm, hợp đồng nguồn nguyên liệu, hồ sơ truy xuất nguồn gốc, và nhãn mác đúng chuẩn.

Việc chuẩn hóa này giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro: bị phạt vì sai ngành nghề, bị thu hồi hàng do không có công bố sản phẩm, hoặc bị chặn hồ sơ khi muốn đưa hàng vào siêu thị – cửa hàng tiện lợi. Làm đúng từ đầu cũng giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí chỉnh sửa, bổ sung sau này và tạo sự minh bạch, chuyên nghiệp trong quá trình vận hành.

Áp dụng quy trình vệ sinh – kiểm soát chất lượng

Sau pháp lý, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình vệ sinh – giám sát chất lượng theo từng công đoạn: nhập nguyên liệu, sơ chế, chế biến, đóng gói, bảo quản, vận chuyển. Khu vực bếp/kho phải theo nguyên tắc một chiều, tránh nhiễm chéo; nhân sự phải được tập huấn ATTP và sử dụng đồ bảo hộ khi làm việc. Bên cạnh đó, cần duy trì kiểm nghiệm định kỳ và lập sổ theo dõi nhiệt độ, hạn sử dụng, quy trình vệ sinh thiết bị. Đây là cách giảm tối đa rủi ro về ATTP và bảo vệ thương hiệu.

Sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp

Đối với doanh nghiệp mới, việc tự tra cứu quy định và tự làm hồ sơ ATTP dễ dẫn đến sai sót hoặc thiếu nội dung quan trọng. Sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý và ATTP chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp được hỗ trợ từ A–Z: chọn đúng ngành nghề, chuẩn bị hồ sơ ATTP, xây dựng quy trình bếp/kho, công bố sản phẩm, kiểm nghiệm, hướng dẫn ghi nhãn. Điều này tiết kiệm thời gian, giảm rủi ro bị phạt và đảm bảo doanh nghiệp vận hành đúng pháp luật ngay từ ngày đầu.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về ngành nghề kinh doanh thực phẩm

Kinh doanh thực phẩm online có cần giấy phép không?

Có. Kinh doanh thực phẩm online, dù không có mặt bằng truyền thống, vẫn được pháp luật coi là một hình thức kinh doanh thực phẩm có điều kiện. Bạn bắt buộc phải:

Đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp;
Có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (trừ trường hợp thuộc diện được miễn theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, như chỉ bán sản phẩm đóng gói sẵn và không trực tiếp chế biến);
Có hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, giấy tờ kiểm nghiệm nếu bán thực phẩm do mình chế biến.

Nếu chỉ bán online mà không có đủ điều kiện trên, bạn dễ bị xử phạt từ 3–7 triệu đồng và buộc ngừng kinh doanh khi bị thanh tra, đặc biệt qua hoạt động giám sát từ sàn thương mại điện tử, mạng xã hội.

Siêu thị mini – cửa hàng bán thực phẩm cần giấy phép gì?

Siêu thị mini và cửa hàng thực phẩm (bao gồm cả rau củ, thịt, đồ khô, thực phẩm đông lạnh…) cần chuẩn bị:

Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp);
Giấy phép an toàn thực phẩm do Chi cục An toàn thực phẩm hoặc Sở Công thương cấp (tùy ngành hàng);
Chứng từ nguồn gốc xuất xứ thực phẩm, hóa đơn mua vào, phiếu kiểm nghiệm (nếu tự chế biến);
Tập huấn kiến thức ATTP và khám sức khỏe cho người trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm.

Tại Hà Nội và TP.HCM, nhiều phường – quận yêu cầu thêm cam kết đảm bảo ATTP tại địa phương, đặc biệt với mô hình bán đồ ăn chế biến sẵn.

Điều kiện cấp giấy phép an toàn thực phẩm gồm những gì?

Để được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP, bạn cần:

Mặt bằng đạt chuẩn vệ sinh, tách biệt khu chế biến – bảo quản – vệ sinh – giao nhận;
Có đầy đủ trang thiết bị và quy trình vệ sinh an toàn (thớt sống/chín riêng, tủ lạnh bảo quản, dụng cụ Inox);
Người đứng tên và nhân viên trực tiếp phải có giấy khám sức khỏe hợp lệ;
Giấy xác nhận đã tập huấn kiến thức ATTP (có thể học online hoặc đăng ký tại Trung tâm y tế quận/huyện);
Hồ sơ pháp lý: Giấy ĐKKD, sơ đồ mặt bằng, bản cam kết, bản mô tả quy trình sản xuất/kinh doanh.

Gia Minh có thể hỗ trợ trọn gói hồ sơ và tập huấn theo địa phương yêu cầu.

Ngành nghề kinh doanh thực phẩm luôn đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi nắm vững điều kiện và quy trình xin giấy phép, doanh nghiệp sẽ dễ dàng thiết lập mô hình kinh doanh minh bạch và bền vững. Đây là yếu tố quan trọng giúp cơ sở vượt qua các đợt kiểm tra an toàn thực phẩm và tránh các rủi ro pháp lý. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất và quy trình kiểm soát chất lượng sẽ tạo ra lợi thế lớn so với đối thủ. Đồng thời, triển khai đầy đủ giấy phép ngay từ đầu giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín với khách hàng và đối tác. Nhiều đơn vị đã gặp rắc rối khi tự làm hồ sơ do thiếu kinh nghiệm và hiểu sai quy định. Hy vọng nội dung bài viết giúp bạn hiểu rõ hơn về yêu cầu của ngành thực phẩm. Hãy chuẩn bị đầy đủ thủ tục để bắt đầu kinh doanh hiệu quả và hợp pháp.