Điều kiện kinh doanh đồ ăn sẵn – Quy định mới nhất 2026

Điều kiện kinh doanh đồ ăn sẵn là yếu tố quan trọng hàng đầu mà mọi cơ sở phải nắm rõ trước khi bắt đầu hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm. Với nhu cầu tiêu thụ đồ ăn chế biến ngày càng tăng, việc tuân thủ các yêu cầu pháp lý giúp cửa hàng vận hành an toàn, hợp pháp và tạo niềm tin cho khách hàng. Tuy nhiên, nhiều người mới kinh doanh thường gặp khó khăn khi chuẩn bị hồ sơ, dẫn đến bị từ chối cấp phép hoặc xử phạt do thiếu hiểu biết. Các quy định về ATTP không chỉ tập trung vào cơ sở vật chất mà còn liên quan đến con người, quy trình chế biến và bảo quản thực phẩm. Việc không đáp ứng đầy đủ các điều kiện có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe cộng đồng. Do vậy, việc chuẩn bị đúng và đủ hồ sơ pháp lý là điều không thể bỏ qua. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ mọi yêu cầu để kinh doanh đồ ăn sẵn đúng quy định.

Tổng quan về kinh doanh đồ ăn sẵn tại Việt Nam

 Kinh doanh đồ ăn sẵn (cơm hộp, đồ ăn mang đi, đồ ăn vặt, thực phẩm chế biến sẵn…) đang trở thành một trong những mảng F&B phát triển nhanh nhất tại Việt Nam trong vài năm gần đây. Nhịp sống đô thị bận rộn, thời gian dành cho nấu nướng tại nhà ngày càng ít, trong khi nhu cầu ăn ngon – nhanh – tiện lợi lại tăng cao, tạo “đất sống” cho hàng loạt mô hình: quán cơm văn phòng, xe đẩy đồ ăn vặt, bếp online, cửa hàng đồ ăn chế biến sẵn trong siêu thị, chuỗi cửa hàng tiện lợi bán đồ ăn nóng…

Không chỉ ở Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ, mà ngay cả tại các tỉnh, thành phố vừa và nhỏ, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu du lịch…, mô hình bán đồ ăn sẵn đã len tới từng ngõ nhỏ, khu trọ, cổng trường, bệnh viện. Người tiêu dùng ngày càng quen với việc đặt đồ ăn qua ứng dụng, gọi suất ăn giao tận nơi, mua cơm hộp – đồ ăn chế biến sẵn tại cửa hàng tiện lợi thay vì phải nấu nướng đầy đủ ba bữa một ngày.

Tuy nhiên, khác với hàng hóa thông thường, đồ ăn sẵn là sản phẩm đi thẳng vào cơ thể người, thời gian lưu trữ ngắn, dễ hư hỏng nếu bảo quản sai, dễ gây ngộ độc nếu quy trình chế biến – nguyên liệu – nhiệt độ không đảm bảo. Do đó, bên cạnh cơ hội lớn về doanh thu, lĩnh vực này cũng chịu sức ép quản lý chặt chẽ về an toàn thực phẩm, từ khâu đăng ký hộ kinh doanh, xin giấy phép ATTP, bố trí khu vực bếp, nguồn gốc nguyên liệu, cho tới việc dán nhãn, bảo quản và bán hàng.

Đối với các cá nhân, hộ gia đình đang hoặc sắp kinh doanh đồ ăn sẵn, hiểu rõ đặc điểm thị trường, hành vi tiêu dùng và vai trò của an toàn thực phẩm là bước bắt buộc trước khi quyết định mô hình, phân khúc khách hàng và chiến lược phát triển lâu dài.

Đặc điểm thị trường và nhu cầu tiêu thụ đồ ăn sẵn

 Thị trường đồ ăn sẵn tại Việt Nam có một số đặc điểm nổi bật:

•       Nhu cầu cao, tần suất lặp lại thường xuyên: khách hàng có thể đặt đồ ăn sẵn mỗi ngày, thậm chí nhiều lần/ngày (sáng, trưa, tối, ăn vặt).
  

•       Giá bán đa dạng: từ phân khúc bình dân (cơm, bún, phở vỉa hè, đồ ăn vặt 10–20 nghìn) đến phân khúc trung – cao cấp (cơm văn phòng, salad, đồ ăn healthy, suất ăn cho doanh nghiệp).
  

•       Kênh bán linh hoạt: bán trực tiếp tại quán, bán mang đi, bán online qua mạng xã hội, Zalo, ứng dụng giao đồ ăn, hoặc bán trong siêu thị, cửa hàng tiện lợi.
  

Người tiêu dùng ngày càng coi trọng sự tiện lợi, tốc độ và trải nghiệm: chỉ cần vài thao tác đặt hàng là có ngay suất ăn; đồng thời vẫn mong muốn đồ ăn hợp khẩu vị địa phương, giá hợp lý và có cảm giác “nhà làm”. Xu hướng đồ ăn healthy, ít dầu mỡ, rõ nguồn gốc cũng đang phát triển mạnh tại các khu đô thị, văn phòng, khu chung cư. Điều này tạo cơ hội rất lớn cho hộ kinh doanh biết cách xây dựng thương hiệu nhỏ, chăm chút chất lượng và dịch vụ ổn định.

Vai trò của an toàn thực phẩm đối với đồ ăn chế biến

 Với đồ ăn chế biến sẵn, an toàn thực phẩm không chỉ là yêu cầu pháp luật, mà còn là yếu tố sống còn để giữ khách. Chỉ cần một vụ ngộ độc, một thông tin về thực phẩm bẩn, dầu chiên đi chiên lại, nguyên liệu không rõ nguồn gốc…, uy tín của quán có thể mất hoàn toàn, thậm chí bị cơ quan chức năng đình chỉ, xử phạt rất nặng.

Vai trò của ATTP thể hiện ở ba khía cạnh:

1. Sức khỏe khách hàng: Quy trình sơ chế – chế biến – bảo quản sai có thể dẫn đến đau bụng, nôn ói, ngộ độc, ảnh hưởng trực tiếp đến người dùng, đặc biệt là trẻ em, người già, người bệnh.
   

2. Uy tín và thương hiệu: Một quán ăn sạch, bếp gọn gàng, nguyên liệu rõ ràng sẽ tạo niềm tin, khiến khách sẵn sàng quay lại và giới thiệu thêm bạn bè.
   

3. Tuân thủ pháp luật: Cơ sở bán đồ ăn sẵn thường thuộc diện phải đăng ký hộ kinh doanh và xin giấy chứng nhận ATTP hoặc cam kết ATTP, nếu không sẽ có nguy cơ bị phạt, tạm ngừng hoạt động.
   

Do đó, khi bước vào kinh doanh đồ ăn sẵn, chủ hộ không chỉ nghĩ đến công thức ngon và giá bán, mà cần đặt an toàn thực phẩm làm nền tảng: bếp sạch, người làm được tập huấn, nguyên liệu có nguồn gốc, quy trình chế biến – bảo quản khoa học. Đây chính là “bảo hiểm” dài hạn cho cả khách hàng lẫn mô hình kinh doanh của bạn.

Điều kiện kinh doanh đồ ăn sẵn theo quy định 2026

Theo dự thảo và cập nhật mới nhất từ Luật An toàn thực phẩm sửa đổi dự kiến có hiệu lực năm 2026, mô hình kinh doanh đồ ăn sẵn – gồm bán mang về, bán tại chỗ, bán online, bếp ăn, suất ăn công nghiệp – cần đáp ứng đồng thời 3 nhóm điều kiện: về cơ sở vật chất, trang thiết bị – dụng cụ, và con người. Các điều kiện này không chỉ giúp đảm bảo an toàn thực phẩm mà còn là căn cứ khi xin cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP và đăng ký kinh doanh hợp pháp.

Điều kiện về cơ sở vật chất – khu vực chế biến

Theo quy định mới, khu vực kinh doanh đồ ăn sẵn phải đảm bảo các yêu cầu tối thiểu sau:

•       Có vị trí tách biệt khỏi nguồn ô nhiễm: không đặt gần khu xử lý rác, cống rãnh, chuồng trại chăn nuôi;
  

•       Mặt bằng chế biến thoáng khí, có mái che, nền chống thấm dễ vệ sinh;
  

•       Khu vực sơ chế, chế biến, bảo quản, ăn uống, vệ sinh… phải bố trí tách biệt, tránh chồng chéo;
  

•       Có bồn rửa thực phẩm, bồn rửa tay, nhà vệ sinh đạt chuẩn;
  

•       Có biện pháp phòng chống côn trùng, động vật gây hại như lưới chắn, cửa đóng kín, thùng rác có nắp đậy.
  

Tại các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Bình Thuận… việc khảo sát thực tế của đoàn ATTP thường tập trung vào mặt bằng và quy trình một chiều: từ nhập – sơ chế – nấu – chia phần – giao hàng.

Điều kiện về trang thiết bị – dụng cụ – bảo quản thực phẩm

Ngoài cơ sở vật chất, các thiết bị sử dụng trong chế biến – bảo quản cũng phải tuân thủ:

•       Dụng cụ nấu nướng, chia thức ăn, khay, hộp, dao thớt… phải bằng vật liệu an toàn (inox, nhựa thực phẩm), được vệ sinh định kỳ;
  

•       Dao, thớt sống – chín phải riêng biệt để tránh nhiễm chéo;
  

•       Có thiết bị bảo quản thực phẩm theo nhiệt độ thích hợp: tủ lạnh, tủ mát, thùng giữ nhiệt, hộp đá khô…;
  

•       Có hóa chất vệ sinh được phép sử dụng trong thực phẩm, danh mục do Bộ Y tế công bố;
  

•       Có sổ theo dõi nhiệt độ bảo quản, nhật ký kiểm tra thiết bị định kỳ (áp dụng cho đơn vị quy mô vừa trở lên).
  

Lưu ý: nhiều mô hình hộ kinh doanh nhỏ thường bị từ chối cấp giấy ATTP do dụng cụ chế biến bị rỉ sét, thiếu sổ kiểm tra định kỳ hoặc không có thiết bị bảo quản thực phẩm chín riêng biệt.

Điều kiện về con người – tập huấn kiến thức ATTP

Một trong những điều kiện bắt buộc là nhân sự trực tiếp chế biến – phục vụ đồ ăn phải:

•       Có giấy khám sức khỏe định kỳ trong 12 tháng tại cơ sở y tế cấp huyện trở lên;
  

•       Tham gia lớp tập huấn kiến thức ATTP và có giấy xác nhận còn hiệu lực (trong 3 năm);
  

•       Có sổ ghi chép về việc rửa tay, vệ sinh cá nhân trước – sau ca làm (áp dụng từ 2026 theo lộ trình chuyển đổi số ngành ATTP).
  

Đặc biệt với các hộ kinh doanh nhỏ tại địa phương (Hà Nội, Huế, Đà Nẵng…), giấy xác nhận kiến thức ATTP có thể được cấp ngay sau khi học lớp 1 buổi do Trung tâm y tế quận/huyện tổ chức. Không có giấy này, hồ sơ xin cấp phép ATTP sẽ bị trả lại hoặc đình chỉ hoạt động sau kiểm tra.

Tham khảo thêm : Công bố sản phẩm là gì? Quy trình, chi phí và thủ tục mới nhất 2025

Giấy phép an toàn thực phẩm đối với kinh doanh đồ ăn sẵn

Kinh doanh đồ ăn sẵn – từ quán cơm văn phòng, bún phở vỉa hè, xe đồ ăn mang đi cho đến cửa hàng bán đồ ăn đóng hộp, đồ ăn chế biến sẵn – đều có điểm chung: tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Vì vậy, ngoài giấy đăng ký hộ kinh doanh, giấy phép an toàn thực phẩm (ATTP) là điều kiện pháp lý rất quan trọng, đặc biệt tại các quận trung tâm, khu dân cư đông, khu du lịch… nơi lực lượng liên ngành thường xuyên kiểm tra. Có giấy phép ATTP không chỉ giúp bạn tuân thủ quy định, mà còn là “tấm vé tin tưởng” với khách hàng, đối tác giao đồ ăn online, ứng dụng gọi món.

Tùy quy mô và loại hình, cơ quan cấp giấy phép có thể là Phòng Y tế, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm hoặc cơ quan chuyên môn trực thuộc Sở Y tế/Sở Công Thương/Sở NN&PTNT. Dù nộp ở đâu, bộ hồ sơ và quy trình nhìn chung đều xoay quanh 3 trụ cột: cơ sở vật chất – con người – quy trình. Nếu chuẩn bị kỹ ngay từ khâu thiết kế bếp, khu sơ chế, khu bảo quản, giấy tờ nhân sự, nguồn gốc nguyên liệu thì hồ sơ ATTP thường được xét duyệt khá thuận lợi, giảm nguy cơ bị yêu cầu chỉnh sửa nhiều lần.

Khi nào phải xin giấy chứng nhận ATTP?

Không phải mọi trường hợp bán đồ ăn sẵn đều “được” bỏ qua giấy ATTP. Về nguyên tắc, các cơ sở chế biến, kinh doanh dịch vụ ăn uống, kinh doanh thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến sẵn với quy mô cố định (quán ăn, cửa hàng, bếp chế biến, điểm bán đồ ăn mang đi…) thường phải xin giấy chứng nhận ATTP trước khi hoạt động chính thức.

Một số mô hình rất dễ bị kiểm tra ATTP: quán ăn gia đình, cơm văn phòng, tiệm bánh, đồ ăn vặt, trà sữa có pha chế topping, cửa hàng đồ ăn mang về, bếp chế biến giao đồ ăn online… Đặc biệt tại các địa phương lớn, khi đăng ký hộ kinh doanh ngành “dịch vụ ăn uống/bán đồ ăn sẵn”, nhiều nơi sẽ hướng dẫn luôn về việc xin giấy ATTP.

Một số trường hợp nhỏ lẻ, kinh doanh thực phẩm đóng gói sẵn, không sơ chế chế biến tại chỗ, hoặc chỉ bán trong phạm vi rất hẹp… có thể được miễn giấy chứng nhận ATTP nhưng vẫn phải tuân thủ quy định vệ sinh, nguồn gốc, nhãn mác. Khi có ý định mở quán, tốt nhất nên hỏi trực tiếp cơ quan y tế hoặc phòng kinh tế địa phương để biết mình có thuộc diện phải xin giấy ATTP hay không, tránh bị phạt vì “nghĩ là không cần”.

Hồ sơ xin giấy phép an toàn thực phẩm

Hồ sơ xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP thường gồm hai phần: hồ sơ pháp lý và hồ sơ điều kiện thực tế. Phần pháp lý bao gồm: đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận (theo mẫu), bản sao đăng ký hộ kinh doanh/giấy phép kinh doanh, sơ đồ mặt bằng khu chế biến – bảo quản – khu phục vụ, bản thuyết minh về cơ sở vật chất, trang thiết bị (bếp, tủ bảo quản, dụng cụ chế biến, hệ thống nước sạch, xử lý rác…).

Về nhân sự, cần có: giấy xác nhận kiến thức ATTP của chủ hộ và người trực tiếp chế biến, giấy khám sức khỏe theo quy định (không mắc các bệnh truyền nhiễm liên quan đến đường tiêu hóa, da liễu…). Ngoài ra, nhiều nơi yêu cầu bổ sung: quy trình một chiều (từ nhập nguyên liệu – sơ chế – chế biến – chia khẩu phần – bảo quản – phục vụ), quy định vệ sinh cá nhân, nội quy vệ sinh khu bếp, danh mục dụng cụ làm sạch – khử trùng, hợp đồng hoặc hóa đơn mua nguyên liệu chính. Chuẩn bị chi tiết, có hình ảnh minh họa cơ sở thực tế sẽ giúp cán bộ thẩm định đánh giá nhanh hơn khi xuống kiểm tra.

Quy trình cấp giấy phép ATTP theo quy định

Quy trình cơ bản gồm 3 bước. Bước 1: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền (bộ phận một cửa hoặc trực tuyến nếu địa phương hỗ trợ). Hồ sơ hợp lệ sẽ được tiếp nhận và hẹn lịch thẩm định. Bước 2: Thẩm định thực tế tại cơ sở – đoàn thẩm định sẽ đến kiểm tra mặt bằng, khu chế biến, khu rửa, khu vệ sinh, trang thiết bị, nguồn nước, cách bảo quản thực phẩm, hồ sơ nhân sự, nguồn nguyên liệu… Nếu đạt yêu cầu, lập biên bản đề nghị cấp giấy; nếu chưa đạt, sẽ ghi rõ nội dung cần khắc phục. Bước 3: Cấp giấy chứng nhận ATTP khi cơ sở hoàn thành việc khắc phục (nếu có).

Giữ liên lạc với cán bộ phụ trách, chủ động hỏi rõ các tiêu chí kiểm tra và chuẩn bị trước sẽ giúp quá trình thẩm định nhẹ nhàng hơn, giảm rủi ro phải thẩm định lại nhiều lần.

Thủ tục đăng ký kinh doanh đồ ăn sẵn

Kinh doanh đồ ăn sẵn như: xôi, bánh mì, cơm trưa, đồ ăn sáng, thức ăn mang đi, suất cơm văn phòng… là lĩnh vực phổ biến và tiềm năng cao. Tuy nhiên, để hoạt động đúng pháp luật, người kinh doanh cần thực hiện thủ tục đăng ký theo quy mô phù hợp. Dưới đây là 3 phương án thủ tục quan trọng tương ứng với loại hình kinh doanh.

Đăng ký hộ kinh doanh cá thể

Nếu bạn hoạt động đơn lẻ hoặc hộ gia đình, không vượt quá 10 lao động, thì hình thức hộ kinh doanh cá thể là lựa chọn nhanh gọn, chi phí thấp.

Thủ tục gồm:

•       Nộp Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh tại UBND cấp huyện nơi đặt địa điểm.
  

•       Kèm theo bản sao CCCD/CMND chủ hộ + hợp đồng thuê mặt bằng (nếu có).
  

•       Ghi rõ ngành nghề: “Bán đồ ăn sẵn mang về”, “dịch vụ ăn uống không tại chỗ”…
  

Thời gian giải quyết: 3–5 ngày làm việc
  Lệ phí: 100.000 đồng/lần cấp

Sau khi nhận Giấy đăng ký hộ kinh doanh, hộ cần liên hệ Chi cục Thuế để kê khai thuế khoán, và có thể cần thêm giấy VSATTP nếu có khu chế biến tại chỗ.

Đăng ký doanh nghiệp đối với mô hình lớn

Nếu bạn dự định kinh doanh quy mô lớn, có thuê từ 10 lao động trở lên, hoặc hoạt động theo mô hình chuỗi, mở nhiều điểm bán, hợp tác đầu tư, nên đăng ký doanh nghiệp (công ty TNHH, công ty cổ phần).

Thủ tục:

•       Soạn thảo hồ sơ đăng ký doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020.
  

•       Nộp online trên Cổng thông tin quốc gia hoặc trực tiếp tại Sở KH&ĐT.
  

•       Có thể chọn ngành nghề: “Nhà hàng, dịch vụ ăn uống”, “Cung cấp suất ăn sẵn”, “Chế biến thực phẩm mang đi”…
  

Ưu điểm khi lên doanh nghiệp:

•       Dễ dàng xuất hóa đơn GTGT cho khách hàng là tổ chức.
  

•       Có tư cách pháp nhân, ký kết hợp đồng, mở rộng kinh doanh, nhận chuyển nhượng vốn.
  

Nghĩa vụ thuế – hóa đơn – biển hiệu

Sau khi đăng ký kinh doanh (hộ hoặc doanh nghiệp), bạn cần tuân thủ các nghĩa vụ sau:

•       Thuế:
  

○        Hộ khoán: nộp thuế GTGT, TNCN, lệ phí môn bài theo mức khoán.

○        Doanh nghiệp: kê khai và nộp thuế GTGT, TNDN, TNCN theo từng quý/tháng.

•       Hóa đơn:
  

○        Hộ không bắt buộc dùng hóa đơn điện tử (trừ khi khách yêu cầu).

○        Doanh nghiệp bắt buộc đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử.

•       Biển hiệu: Cần làm biển hiệu rõ ràng tại địa điểm kinh doanh, ghi đúng tên hộ/công ty, mã số thuế, địa chỉ.
  

Ngoài ra, nếu có khu chế biến, bạn cần xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP). Một số nơi còn yêu cầu cam kết bảo vệ môi trường hoặc đăng ký phòng cháy chữa cháy tùy quy mô.

Các tiêu chuẩn vệ sinh bắt buộc trong kinh doanh đồ ăn sẵn

Kinh doanh đồ ăn sẵn như cơm hộp, bún, phở, thức ăn mang đi… không chỉ chịu sự quản lý về thuế mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm do Bộ Y tế và các cơ quan địa phương ban hành. Tại các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, Cần Thơ, Huế…, việc thanh tra, kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm diễn ra thường xuyên – đặc biệt với các hộ kinh doanh phục vụ số lượng lớn, tham gia nền tảng giao đồ ăn hoặc đặt món theo suất. Nếu vi phạm, hộ kinh doanh có thể bị xử phạt hành chính, buộc ngừng hoạt động hoặc thu hồi giấy phép. Dưới đây là 3 nhóm tiêu chuẩn quan trọng nhất:

Vệ sinh khu chế biến, dụng cụ và thiết bị

Khu vực chế biến thức ăn phải bố trí tách biệt với khu sinh hoạt, nhà vệ sinh, không ẩm thấp, không để nước đọng và không có động vật xâm nhập (chuột, gián, ruồi…). Nền nhà cần được lát gạch, có hệ thống thoát nước tốt, tường không bong tróc, trần không dột nát.

Dụng cụ chế biến – như dao, thớt, nồi niêu, máy xay, bếp gas, lò vi sóng – phải sạch sẽ, được rửa và tiệt trùng định kỳ. Không sử dụng chung dụng cụ sống – chín để tránh nhiễm khuẩn chéo. Các khu vực như chậu rửa tay, thùng rác, tủ đựng thực phẩm phải bố trí hợp lý, có nắp đậy và vệ sinh hàng ngày. Đây là những điểm thường xuyên bị đoàn kiểm tra liên ngành chú ý và ghi nhận vi phạm nếu không đảm bảo đúng quy chuẩn.

Kiểm soát nguyên liệu – nguồn gốc – hạn sử dụng

Tất cả nguyên liệu dùng để chế biến đồ ăn sẵn phải có nguồn gốc rõ ràng. Hộ kinh doanh cần lưu giữ hóa đơn mua hàng, hợp đồng cung cấp nguyên liệu hoặc phiếu kiểm nghiệm đầu vào nếu lấy từ chợ đầu mối lớn hoặc cơ sở sản xuất.

Thực phẩm phải còn hạn sử dụng, không bị biến chất, có nhãn mác đầy đủ nếu là hàng đóng gói. Thịt, cá, rau… cần được bảo quản riêng biệt, dùng trong ngày hoặc trữ lạnh đúng cách. Không được sử dụng phụ gia cấm hoặc phẩm màu không rõ nguồn gốc. Trong nhiều đợt kiểm tra tại TP.HCM và Cần Thơ, các hộ bị phạt chủ yếu do không có hóa đơn nguyên liệu, mua hàng trôi nổi không rõ nguồn gốc từ chợ.

Quy trình bảo quản và phân phối

Sau khi nấu chín, thực phẩm phải được bảo quản ở nhiệt độ thích hợp: giữ nóng ≥ 60°C, giữ lạnh ≤ 10°C tùy loại món. Hộ kinh doanh phải có nồi giữ nhiệt, hộp kín, tủ mát hoặc thùng đá để đảm bảo đồ ăn không bị ôi thiu trong quá trình chờ giao hàng hoặc phục vụ chậm.

Đồ ăn sẵn nếu phân phối qua dịch vụ giao hàng (GrabFood, ShopeeFood…) thì thời gian từ chế biến đến giao không nên vượt quá 2 tiếng. Hộp đựng, bao bì, muỗng – đũa phải sạch, mới, không tái sử dụng. Ngoài ra, người giao hàng cần mặc đồng phục gọn gàng, có túi giữ nhiệt, đảm bảo vệ sinh khi tiếp xúc với thực phẩm. Hộ kinh doanh nên tập huấn và lập quy trình vận hành để tránh rủi ro bị phản ánh, kiểm tra đột xuất và mất uy tín trên nền tảng giao đồ ăn.

Những lỗi phổ biến khi kinh doanh đồ ăn sẵn

Kinh doanh đồ ăn sẵn là một ngành tiềm năng với nhu cầu cao tại các đô thị như TP.HCM, Hà Nội, Cần Thơ… Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực chịu sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan chức năng về an toàn thực phẩm (ATTP). Nhiều hộ kinh doanh, quán ăn nhỏ, cửa hàng tiện lợi… thường vướng phải những lỗi phổ biến mà nếu không xử lý kịp thời, có thể dẫn đến bị xử phạt, đình chỉ kinh doanh, thậm chí mất uy tín trên thị trường.

Dưới đây là 3 lỗi điển hình mà các cơ sở bán đồ ăn sẵn thường gặp:

Không có giấy phép ATTP hoặc giấy phép hết hạn

Đây là lỗi phổ biến nhất, đặc biệt với các hộ kinh doanh mới mở, chưa nắm rõ quy định pháp luật. Theo Luật An toàn thực phẩm và các văn bản hướng dẫn, mọi cơ sở sản xuất – kinh doanh đồ ăn sẵn có khu vực chế biến thực phẩm đều phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Nhiều trường hợp bán hàng tại chợ, bán online, hoặc dưới dạng cửa hàng tiện lợi nhỏ lại chủ quan, nghĩ rằng không cần xin giấy phép.

Ngoài ra, nhiều cơ sở đã từng được cấp phép nhưng không để ý thời hạn 3 năm của giấy chứng nhận, dẫn đến giấy phép hết hạn mà không xin gia hạn, khi bị kiểm tra sẽ bị xử phạt từ 15 – 25 triệu đồng. Trong nhiều trường hợp, nếu phát hiện sai phạm nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh cho đến khi hoàn tất thủ tục pháp lý.

Vận hành cơ sở không đúng tiêu chuẩn vệ sinh

Ngay cả khi đã có giấy chứng nhận ATTP, việc vận hành không đúng tiêu chuẩn vệ sinh cũng là lỗi nghiêm trọng và dễ bị phát hiện khi kiểm tra đột xuất. Một số sai phạm phổ biến gồm:

•       Dụng cụ chế biến đặt sát nguồn rác thải hoặc cống thoát nước.
  

•       Nhân viên chế biến không đeo găng tay, không mặc đồ bảo hộ.
  

•       Sử dụng bếp than, bếp gas mini trong không gian kín, không có quạt thông gió.
  

•       Thiết bị lạnh bảo quản thực phẩm hỏng hoặc không đạt nhiệt độ yêu cầu.
  

•       Không có khu riêng biệt giữa thực phẩm sống và chín.
  

Việc không duy trì điều kiện vệ sinh đúng chuẩn không chỉ bị xử phạt hành chính, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thực phẩm, tăng nguy cơ ngộ độc hoặc mất vệ sinh an toàn thực phẩm – điều có thể khiến cơ sở mất hoàn toàn uy tín với khách hàng.

Sử dụng nguyên liệu kém chất lượng – không rõ nguồn gốc

Một lỗi cũng rất nghiêm trọng là sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, không có hóa đơn chứng từ, không nhãn mác, đặc biệt với các mặt hàng như thịt, trứng, chả, xúc xích, rau củ, nước sốt… Một số hộ vì muốn giảm chi phí đã nhập nguyên liệu từ các nguồn trôi nổi, không kiểm soát được chất lượng hoặc hạn sử dụng.

Trong các đợt kiểm tra ATTP, đây là lỗi dễ bị phát hiện và xử phạt nặng, có thể lên đến 30 triệu đồng nếu gây ảnh hưởng nghiêm trọng. Ngoài ra, trong trường hợp xảy ra ngộ độc thực phẩm mà không truy được nguồn gốc nguyên liệu, hộ kinh doanh có thể phải bồi thường thiệt hại và chịu trách nhiệm dân sự hoặc hình sự.

Việc sử dụng nguyên liệu sạch, có hóa đơn, có truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng mà còn là yếu tố then chốt để hộ kinh doanh xây dựng thương hiệu uy tín lâu dài.

Chi phí kinh doanh đồ ăn sẵn – chi tiết theo hạng mục

 Kinh doanh đồ ăn sẵn tưởng đơn giản, nhưng để vận hành trơn tru và đảm bảo an toàn thực phẩm, hộ kinh doanh phải chuẩn bị khá nhiều hạng mục chi phí. Tùy quy mô (bếp gia đình, quán nhỏ, xe đẩy, cửa hàng bán mang đi hay mô hình kết hợp online – offline), mức chi phí có thể dao động từ vài chục triệu đến hơn 200 triệu. Dù quy mô nào, chi phí luôn chia thành ba nhóm chính: mặt bằng – khu chế biến, trang thiết bị – dụng cụ, và giấy phép – nhân sự – kiểm nghiệm ATTP.

Việc lập bảng chi phí chi tiết không chỉ giúp hộ kinh doanh dự trù ngân sách ban đầu, mà còn là căn cứ quan trọng để xác định điểm hòa vốn, giá bán hợp lý, và dòng tiền 3–6 tháng đầu. Nhiều hộ thất bại không phải vì món ăn không ngon, mà vì không lường trước chi phí: tu sửa bếp vượt ngân sách, thiếu dụng cụ, phải mua thêm tủ bảo quản, bị phạt vì thiếu giấy phép, hoặc chi phí nhân sự quá cao.

Một điểm quan trọng nữa: kinh doanh đồ ăn sẵn liên quan trực tiếp đến chất lượng – vệ sinh – bảo quản, nên đầu tư đúng hạng mục ngay từ đầu giúp hạn chế rủi ro lớn trong vận hành (ngộ độc thực phẩm, hư hỏng hàng, mất khách), đồng thời tạo nền tảng để mở rộng quy mô trong tương lai.

Dưới đây là ba nhóm chi phí mà hộ kinh doanh cần nắm rõ trước khi bắt đầu.

Chi phí mặt bằng – cải tạo khu chế biến

 Đối với đồ ăn sẵn, khu chế biến phải sạch sẽ – thoáng – đúng quy chuẩn ATTP. Vì vậy, chi phí mặt bằng không chỉ là tiền thuê hàng tháng, mà còn bao gồm chi phí cải tạo bếp theo tiêu chuẩn.

Các khoản chi thường gặp:

•       Tiền thuê mặt bằng (3–6 tháng cọc tùy khu vực).
  

•       Cải tạo khu chế biến: lát nền, ốp tường gạch men chống bám bẩn, lắp hệ thống thoát nước, quạt hút mùi.
  

•       Lắp đặt bồn rửa, khu sơ chế – khu nấu – khu chia đồ ăn theo hướng 1 chiều để tránh nhiễm chéo.
  

•       Hệ thống điện – nước – đèn chiếu sáng, ổ cắm chịu nhiệt cho bếp điện/bếp gas.
  

Nếu bán mang đi hoặc bán online tại nhà, chi phí cải tạo có thể thấp hơn nhưng vẫn phải đáp ứng: khu vực sạch sẽ, có chỗ rửa tay, dụng cụ đựng rác riêng, bề mặt chế biến bằng inox hoặc gạch men dễ vệ sinh.

Khoản chi lớn nhất thường nằm ở tiền thuê mặt bằng (tùy vị trí) và cải tạo bếp (20–60 triệu). Đây là phần không nên tiết kiệm quá mức vì ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và an toàn thực phẩm.

Chi phí trang thiết bị – dụng cụ – tủ bảo quản

 Đồ ăn sẵn yêu cầu nhiều trang thiết bị để chế biến nhanh – đảm bảo nhiệt độ – bảo quản an toàn. Bao gồm:

•       Dụng cụ chế biến: nồi, chảo lớn, thớt, dao, bếp ga/bếp điện, chảo chiên, nồi hấp, máy xay.
  

•       Dụng cụ chia phần: hộp đựng, khay inox, muỗng – đũa dùng một lần, bao bì đóng gói.
  

•       Thiết bị bảo quản: tủ đông, tủ mát, tủ giữ nhiệt, thùng giữ nhiệt giao hàng.
  

•       Dụng cụ vệ sinh ATTP: thùng rác có nắp, kệ inox, hộp đựng gia vị sạch, bao tay, khẩu trang, tạp dề.
  

Ngoài ra, nếu kinh doanh thời gian dài hoặc phục vụ nhiều đơn online, có thể cần thêm:

•       Máy hút chân không, máy hâm nóng, máy đóng gói.
  

•       Thiết bị đo nhiệt độ, khay hấp – tủ hấp để giữ nóng liên tục.
  

Tùy quy mô, chi phí thiết bị có thể từ 15–80 triệu. Việc đầu tư đúng ngay từ đầu giúp tiết kiệm thời gian chế biến, đảm bảo hương vị đồng nhất và hạn chế rủi ro hư hỏng thực phẩm.

Chi phí giấy phép – kiểm nghiệm – nhân sự

 Bán đồ ăn sẵn là nhóm ngành nghề có điều kiện về ATTP, nên hộ phải chuẩn bị:

•       Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh và lệ phí.
  

•       Giấy chứng nhận ATTP hoặc cam kết ATTP (tùy quy mô).
  

•       Chi phí khám sức khỏe, tập huấn ATTP cho người chế biến.
  

•       Chi phí kiểm nghiệm nước, kiểm nghiệm mẫu thực phẩm (nếu yêu cầu).
  

•       Chi phí nhân sự: lương người chế biến, người bán hàng, phụ bếp.
  

Tổng chi phí giấy phép – nhân sự ban đầu khoảng 5–20 triệu, tùy mô hình. Đây là nhóm chi phí bắt buộc, không thể lược bỏ vì liên quan trực tiếp đến pháp lý và sức khỏe khách hàng.

Kinh nghiệm vận hành mô hình kinh doanh đồ ăn sẵn hiệu quả

Kinh doanh đồ ăn sẵn là một thị trường sôi động, cạnh tranh cao và dễ tiếp cận, nhưng để duy trì hiệu quả và phát triển bền vững, chủ hộ kinh doanh cần chú trọng đến 3 trụ cột quan trọng: đảm bảo quy trình chế biến an toàn, xây dựng thương hiệu bài bản và kiểm soát tốt chi phí vận hành.

Quy trình chế biến đảm bảo an toàn

Một quy trình chế biến khoa học, sạch sẽ là yếu tố tiên quyết để giữ chân khách hàng lâu dài:

•       Sơ chế – chế biến – đóng gói – giao hàng cần tuân theo nguyên tắc một chiều, tránh nhiễm chéo;
  

•       Có khu riêng xử lý thực phẩm sống, khu vực bảo quản thực phẩm chín;
  

•       Nhân sự cần được tập huấn về ATTP, rửa tay thường xuyên, đeo găng tay – khẩu trang khi chế biến;
  

•       Kiểm tra nguyên liệu đầu vào kỹ lưỡng: ưu tiên nguồn rõ ràng, có truy xuất;
  

•       Vệ sinh thiết bị, khay, hộp đựng hàng ngày, đặc biệt là dụng cụ đựng thức ăn nóng – chín.
  

Vận hành tốt quy trình chế biến không chỉ giảm thiểu rủi ro bị xử phạt mà còn xây dựng uy tín thương hiệu lâu dài.

Xây dựng thương hiệu và chiến lược bán hàng

Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, đặc biệt ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM…, thương hiệu là “chìa khóa” sống còn:

•       Đặt tên dễ nhớ, gần gũi, dễ nhận diện (ví dụ: Cơm nhà Cô Ba, Bếp Chay Phúc…);
  

•       Tạo logo, bảng hiệu, bao bì có dấu ấn riêng: in tem nhãn, mã QR trên hộp;
  

•       Tận dụng nền tảng bán hàng: Zalo OA, Fanpage, ShopeeFood, GrabFood và Google Maps;
  

•       Tạo combo giá tốt, khuyến mãi theo tuần, livestream chế biến để tạo lòng tin;
  

•       Thu thập đánh giá từ khách hàng – chụp ảnh món ăn thật – tăng độ tin cậy khi bán online.
  

Thương hiệu mạnh giúp giữ chân khách hàng cũ và dễ mở rộng quy mô khi có điều kiện.

Quản lý chi phí – tồn kho – kiểm soát chất lượng

Khâu quản lý vận hành cần tối ưu để tránh thất thoát và lãng phí:

•       Dự kiến số lượng bán theo ngày → lập kế hoạch mua nguyên liệu vừa đủ;
  

•       Sử dụng Excel hoặc phần mềm đơn giản để theo dõi tồn kho, nguyên vật liệu, đơn hàng, lãi lỗ;
  

•       Ghi chép chi tiết doanh thu – chi phí – đơn hàng hoàn – thực phẩm hư hỏng;
  

•       Kiểm soát chất lượng định kỳ: thử mẫu, khảo sát ý kiến khách hàng, xem phản hồi từ các nền tảng giao hàng;
  

•       Tách biệt chi tiêu gia đình và chi phí vận hành để rõ ràng hiệu quả kinh doanh.
  

Chỉ khi bạn kiểm soát được dòng tiền và chất lượng ổn định, mô hình kinh doanh đồ ăn sẵn mới duy trì hiệu quả và dễ mở rộng trong tương lai.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về điều kiện kinh doanh đồ ăn sẵn

Bán đồ ăn sẵn online có cần giấy phép ATTP?

 Bán đồ ăn sẵn online (qua Facebook, Zalo, app giao đồ ăn…) vẫn là kinh doanh thực phẩm nên về nguyên tắc, nếu có địa điểm chế biến cố định và hoạt động thường xuyên, bạn vẫn có thể thuộc diện phải xin giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Nhiều người nghĩ “bán online, làm tại nhà, không cần giấy tờ”, đến khi bị phản ánh hoặc đoàn kiểm tra xuống làm việc mới biết mình đang thiếu hồ sơ. Thực tế, cơ quan chức năng sẽ xem xét quy mô, mức độ chế biến, loại thực phẩm, tần suất kinh doanh… để áp dụng yêu cầu phù hợp. Tốt nhất, trước khi mở bếp online bài bản, bạn nên hỏi trực tiếp Phòng Y tế/UBND phường hoặc Chi cục ATTP tại địa phương để biết mình có thuộc diện phải xin giấy phép hay không, tránh kinh doanh “mập mờ” rồi bị phạt.

Cơ sở nhỏ dưới 20m² có cần xin ATTP?

 Diện tích nhỏ (dưới 20m²) không đồng nghĩa với việc được miễn mọi điều kiện về an toàn thực phẩm. Điều cơ quan quản lý quan tâm là: bạn có chế biến, sơ chế, bảo quản thực phẩm tại chỗ hay không; có bán cho nhiều người thường xuyên, có nguy cơ mất an toàn thực phẩm hay không. Một số mô hình rất nhỏ nhưng chế biến tại chỗ (quầy bún, quán cơm, tiệm bánh mini, xe đồ ăn cố định…) vẫn có thể phải đáp ứng yêu cầu về ATTP và xin giấy chứng nhận nếu thuộc danh mục phải cấp phép. Dù được miễn hay không, cơ sở vẫn phải đảm bảo tối thiểu: khu chế biến sạch sẽ, dụng cụ riêng sống – chín, nguồn nước đạt chuẩn, có biện pháp chống côn trùng, rác thải… để khi có kiểm tra vẫn “đứng vững” về điều kiện vệ sinh.

Không có chứng chỉ tập huấn ATTP có bị phạt không?

 Đối với mô hình kinh doanh đồ ăn sẵn thuộc diện phải đảm bảo điều kiện ATTP, chủ cơ sở và người trực tiếp chế biến thường phải có giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm (chứng chỉ tập huấn) và giấy khám sức khỏe. Nếu khi kiểm tra, đoàn liên ngành phát hiện bạn không có các giấy tờ này mà vẫn hoạt động, hoàn toàn có thể lập biên bản và xử phạt hành chính, đồng thời yêu cầu bổ sung, tập huấn lại. Ngay cả khi cơ sở nhỏ, việc tham gia lớp tập huấn ATTP cũng rất có lợi: bạn nắm rõ những điều “cấm kỵ” trong bảo quản, chế biến, giảm rủi ro ngộ độc thực phẩm và tránh vi phạm do… thiếu hiểu biết.

Điều kiện kinh doanh đồ ăn sẵn là nền tảng giúp các cơ sở đảm bảo chất lượng sản phẩm và tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về vệ sinh, cơ sở vật chất và hồ sơ pháp lý, hoạt động kinh doanh sẽ diễn ra an toàn, hiệu quả và không gặp rủi ro xử phạt. Thực tế cho thấy nhiều cơ sở bị đình chỉ do không thực hiện đúng các tiêu chuẩn ATTP. Vì vậy, việc trang bị kiến thức và chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi kinh doanh là vô cùng quan trọng. Tuân thủ quy định không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn nâng cao uy tín của cửa hàng. Đây là yếu tố then chốt để xây dựng thương hiệu bền vững trong mô hình kinh doanh thực phẩm. Nếu nắm rõ quy định và thực hiện đúng quy trình, việc kinh doanh đồ ăn sẵn sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.