Mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm chuẩn VSIC – Áp dụng đúng luật 2026

Mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm là nền tảng pháp lý quan trọng quyết định việc đăng ký kinh doanh có hợp lệ hay không. Việc chọn sai hoặc thiếu mã ngành dễ khiến hồ sơ bị trả, phát sinh thủ tục điều chỉnh sau này. Bài viết này tập trung phân tích mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm theo VSIC, kèm điều kiện, lưu ý và hướng dẫn áp dụng thực tế, đảm bảo đúng luật và tối ưu khi triển khai kinh doanh.

Tổng quan về mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm

Khái niệm nguyên liệu thực phẩm theo pháp luật hiện hành

“Nguyên liệu thực phẩm” có thể hiểu là các sản phẩm, bán thành phẩm hoặc thành phần dùng để chế biến, sản xuất ra thực phẩm/đồ uống trước khi đưa đến người tiêu dùng cuối cùng. Nhóm này bao gồm nguyên liệu tươi sống (thịt, cá, rau củ), nguyên liệu sơ chế/đóng gói, gia vị, phụ gia thực phẩm trong danh mục cho phép, bột – đường – sữa, chất tạo ngọt, hương liệu, siro, topping… Tùy loại hàng hóa, nguyên liệu thực phẩm có thể chịu các yêu cầu về nhãn, bảo quản, điều kiện an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và hóa đơn chứng từ. Khi đăng ký kinh doanh, việc mô tả đúng phạm vi “nguyên liệu thực phẩm” giúp chọn mã ngành phù hợp, tránh tình trạng đăng ký thiếu, bị yêu cầu bổ sung hoặc khó triển khai giấy phép con về sau.

Vai trò của mã ngành trong đăng ký kinh doanh

Mã ngành là “ngôn ngữ chuẩn hóa” để cơ quan đăng ký kinh doanh ghi nhận phạm vi hoạt động của doanh nghiệp/hộ kinh doanh. Đối với lĩnh vực nguyên liệu thực phẩm, chọn đúng mã ngành giúp bạn: (1) đăng ký đúng mô hình hoạt động (sản xuất – bán buôn – bán lẻ); (2) thuận lợi mở rộng kênh phân phối, ký hợp đồng với siêu thị/đại lý; (3) làm cơ sở xem xét yêu cầu điều kiện kinh doanh liên quan an toàn thực phẩm, kho bãi, vận chuyển; (4) hạn chế rủi ro bị “vướng ngành nghề” khi xin giấy phép con hoặc khi cơ quan quản lý kiểm tra. Nếu đăng ký thiếu mã ngành, bạn có thể phải làm thủ tục bổ sung ngành nghề, vừa mất thời gian vừa ảnh hưởng tiến độ khai trương. Ngược lại, đăng ký quá rộng, không đúng thực tế cũng gây bất lợi khi chứng minh năng lực và chuẩn hóa hồ sơ vận hành.

Hệ thống mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm theo VSIC

Lưu ý triển khai: VSIC có nhiều mã ngành “gần nhau”; khi đăng ký thực tế nên mô tả chi tiết “bán buôn/bán lẻ thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm, phụ gia, đồ uống…” để cơ quan đăng ký ghi nhận đúng phạm vi.

Mã ngành sản xuất nguyên liệu thực phẩm

Nếu bạn sản xuất/pha chế/đóng gói nguyên liệu thực phẩm, thường rơi vào nhóm ngành sản xuất thực phẩm, đồ uống và các sản phẩm liên quan. Một số mã ngành VSIC hay dùng (tùy sản phẩm cụ thể):

10 – Sản xuất, chế biến thực phẩm (nhóm lớn, bao gồm nhiều ngành chi tiết như chế biến thịt, thủy sản, rau quả, sữa, tinh bột, bánh kẹo…).

1079 – Sản xuất thực phẩm khác chưa được phân vào đâu (thường áp cho một số sản phẩm thực phẩm/pha trộn/đóng gói đặc thù).

1080 – Sản xuất thức ăn gia súc, gia cầm và thủy sản (nếu là nguyên liệu liên quan thức ăn chăn nuôi, không phải nguyên liệu cho người).

11 – Sản xuất đồ uống (nếu sản xuất siro, đồ uống đóng chai… tùy bản chất hàng).

Với nhóm “nguyên liệu pha chế” (bột, siro, topping), tùy việc bạn tự sản xuất hay chỉ đóng gói lại theo công thức, sẽ chọn ngành sản xuất phù hợp và chuẩn bị thêm điều kiện an toàn thực phẩm theo quy mô.

Mã ngành bán buôn nguyên liệu thực phẩm

Nếu hoạt động chính là bán buôn/sỉ nguyên liệu thực phẩm cho đại lý, quán ăn, nhà hàng, siêu thị mini… các mã thường gặp gồm:

4632 – Bán buôn thực phẩm (thường dùng cho bán buôn thịt, thủy sản, rau củ, thực phẩm chế biến…).

4633 – Bán buôn đồ uống (nếu bán buôn nguyên liệu đồ uống, siro, nước giải khát… theo bản chất hàng).

4634 – Bán buôn sản phẩm thuốc lá, thuốc lào (không liên quan nếu bạn chỉ làm thực phẩm).

4639 – Bán buôn tổng hợp (chỉ nên dùng khi phạm vi hàng hóa rất rộng; còn nếu trọng tâm là thực phẩm thì ưu tiên 4632/4633 để sát ngành).

Khi ghi ngành, nên mô tả rõ: “bán buôn nguyên liệu thực phẩm, nguyên liệu pha chế, phụ gia thực phẩm (trong danh mục cho phép), siro, topping…” để thống nhất với mô hình kinh doanh thực tế.

Mã ngành bán lẻ nguyên liệu thực phẩm

Nếu bạn bán trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc bán lẻ tại cửa hàng/online có điểm bán, các mã thường gặp gồm:

4722 – Bán lẻ thực phẩm trong các cửa hàng chuyên doanh (phù hợp cửa hàng nguyên liệu, thực phẩm, đặc sản…).

4723 – Bán lẻ đồ uống trong các cửa hàng chuyên doanh (nếu trọng tâm là đồ uống, siro, nguyên liệu đồ uống).

4719 – Bán lẻ khác trong các cửa hàng kinh doanh tổng hợp (dùng khi cửa hàng bán nhiều nhóm hàng, nhưng vẫn nên bổ sung 4722/4723 nếu thực phẩm/đồ uống là chính).

4791 – Bán lẻ theo yêu cầu đặt hàng qua bưu điện hoặc internet (hữu ích nếu bạn bán online là chủ lực).

Tùy mô hình, bạn có thể đăng ký kết hợp bán lẻ tại cửa hàng + bán online để thuận tiện mở rộng kênh bán và xuất hóa đơn khi cần.

Nếu bạn cho mình biết bạn đang kinh doanh chủ lực là bán buôn hay bán lẻ (và hàng chính là “bột–siro–topping” hay “nguyên liệu nấu ăn”), mình sẽ đề xuất bộ mã ngành tối ưu (3–6 mã) kèm câu mô tả ngành nghề “đẹp” để nộp hồ sơ nhanh, ít bị yêu cầu sửa.

Danh sách mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm phổ biến

Mã ngành 4632 – Bán buôn thực phẩm

Mã ngành 4632 – Bán buôn thực phẩm thường được lựa chọn khi bạn kinh doanh theo mô hình bán sỉ, phân phối nguyên liệu thực phẩm cho đại lý, quán ăn, nhà hàng, quán cà phê – trà sữa hoặc các cơ sở chế biến. Nhóm hàng có thể bao gồm: nguyên liệu khô (đường, bột, trà, cà phê), nguyên liệu đóng gói, thực phẩm sơ chế/đông lạnh (tùy thực tế), gia vị, phụ gia thực phẩm thuộc phạm vi được phép kinh doanh, cùng các mặt hàng liên quan phục vụ chế biến. Khi đăng ký theo hướng “bán buôn”, bạn nên mô tả ngành nghề rõ theo nhóm hàng trọng tâm để thuận lợi khi làm việc với đối tác và khi cơ quan quản lý kiểm tra. Trường hợp bạn có kho hàng và giao hàng theo đơn lớn, mã 4632 giúp “đúng bản chất” mô hình, đồng thời thuận lợi khi xây quy trình quản lý nhập – xuất – tồn và công nợ khách sỉ. Nếu có thêm hoạt động đóng gói lại, dán nhãn, chia tách theo quy cách bán ra, bạn nên cân nhắc đăng ký mã ngành liên quan kèm theo để hồ sơ vận hành chặt chẽ.

Mã ngành 4721 – Bán lẻ lương thực, thực phẩm

Mã ngành 4721 – Bán lẻ lương thực, thực phẩm trong các cửa hàng chuyên doanh phù hợp với mô hình cửa hàng bán lẻ nguyên liệu thực phẩm trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc bán lẻ cho quán nhỏ theo dạng mua lẻ. Nếu bạn mở shop tại mặt tiền/ki-ốt, bán nguyên liệu pha chế – làm bánh – gia vị – đồ khô, kèm một số sản phẩm đóng gói sẵn, mã 4721 là lựa chọn phổ biến vì phản ánh đúng hoạt động bán lẻ tại điểm kinh doanh. Khi đăng ký, bạn vẫn nên xác định rõ nhóm hàng chính để quản lý và chuẩn bị điều kiện bảo quản phù hợp: kệ kho khô ráo, tránh côn trùng, phân khu hàng dễ hỏng, theo dõi hạn sử dụng và lô hàng. Với kênh bán lẻ, yêu cầu về nhãn mác, nguồn gốc hóa đơn chứng từ càng quan trọng vì khách hàng thường kiểm tra hạn dùng, xuất xứ, và cơ quan quản lý cũng dễ kiểm tra đột xuất. Nếu bạn bán thêm online, mã 4721 vẫn có thể phù hợp, nhưng nên bổ sung ngành nghề liên quan để bao phủ hoạt động thương mại điện tử theo nhu cầu.

Mã ngành liên quan khác cần đăng ký kèm theo

Ngoài 4632 và 4721, tùy mô hình kinh doanh nguyên liệu thực phẩm, bạn có thể cần đăng ký thêm một số mã ngành liên quan để “khít” hoạt động thực tế. Ví dụ: nếu có bán đồ uống/ nguyên liệu đồ uống, có thể bổ sung nhóm ngành phù hợp theo phạm vi hàng hóa; nếu có bán phụ gia thực phẩm, nên mô tả rõ loại phụ gia trong phạm vi được phép lưu thông; nếu có đóng gói lại – chia tách – dán nhãn theo quy cách bán ra, nên cân nhắc ngành nghề liên quan đến sơ chế/đóng gói hoặc hoạt động hỗ trợ thương mại để hồ sơ vận hành chặt chẽ. Trường hợp vừa bán sỉ vừa bán lẻ, nên đăng ký đồng thời 4632 và 4721 để tránh “lệch” bản chất. Nếu có kho hàng, vận chuyển giao hàng thường xuyên, có thể bổ sung ngành vận tải/ kho bãi ở mức phù hợp nhu cầu. Nguyên tắc chọn mã ngành là: phản ánh đúng hoạt động, đủ phạm vi cho kế hoạch mở rộng và hạn chế phát sinh phải bổ sung ngành nghề sau khi đã vận hành.

Điều kiện kinh doanh nguyên liệu thực phẩm theo mã ngành

Trường hợp phải xin giấy phép VSATTP

Không phải mọi trường hợp kinh doanh nguyên liệu thực phẩm đều phải xin giấy phép VSATTP theo cùng một cách, vì còn phụ thuộc bạn chỉ mua bán thương mại hay có sơ chế, đóng gói lại, chia tách, bảo quản đặc thù. Thông thường, nếu cơ sở có hoạt động liên quan trực tiếp đến thực phẩm như: chia nhỏ – sang chiết – đóng gói lại để bán ra, bảo quản lạnh/đông lạnh, hoặc có khu vực thao tác với thực phẩm (dù không nấu), thì rủi ro bị yêu cầu điều kiện VSATTP sẽ cao hơn. Ngược lại, nếu bạn chỉ kinh doanh hàng đóng gói sẵn, nguyên đai nguyên kiện, không can thiệp vào sản phẩm, điều kiện tập trung nhiều vào nguồn gốc – nhãn mác – kho bãi. Để an toàn, bạn nên đánh giá đúng mô hình trước khi mở bán: có thao tác gì với thực phẩm không, có kho lạnh không, có đóng gói lại không… từ đó chuẩn bị phương án VSATTP phù hợp, tránh trường hợp bị kiểm tra rồi mới “chạy” hồ sơ, làm gián đoạn hoạt động.

Điều kiện về cơ sở, kho bãi, bảo quản

Dù bán buôn hay bán lẻ, cơ sở kinh doanh nguyên liệu thực phẩm cần đáp ứng điều kiện tối thiểu về vệ sinh và bảo quản: địa điểm sạch sẽ, thông thoáng, có kệ kê hàng cách nền, tránh ẩm mốc, có biện pháp chống côn trùng và phân khu hàng hóa theo tính chất. Hàng khô cần môi trường khô ráo; hàng dễ chảy/hư hỏng cần điều kiện nhiệt độ phù hợp; hàng đông lạnh cần tủ đông/tủ mát và theo dõi nhiệt độ. Ngoài ra, cần quản lý hạn sử dụng theo nguyên tắc nhập trước – xuất trước, theo dõi lô hàng để truy xuất khi có sự cố. Nếu có đóng gói lại, cần khu vực thao tác riêng, dụng cụ sạch, quy trình đóng gói – dán nhãn – lưu hồ sơ lô gốc để tránh rủi ro “mất truy xuất”. Đây là nền tảng giúp bạn đáp ứng kiểm tra của cơ quan quản lý và tạo uy tín với khách sỉ/quán.

Yêu cầu đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp

Với hộ kinh doanh, yêu cầu trọng tâm là đăng ký ngành nghề đúng, địa điểm kinh doanh rõ ràng, treo biển hiệu, quản lý chứng từ nguồn gốc và thực hiện nghĩa vụ thuế theo hình thức phù hợp. Với doanh nghiệp, ngoài các nội dung tương tự, còn cần tổ chức sổ sách kế toán – hóa đơn – hợp đồng chặt chẽ, quy trình nhập kho – xuất kho – đối soát công nợ rõ ràng để vận hành quy mô lớn. Dù là mô hình nào, nguyên tắc an toàn vẫn là: đúng ngành nghề, đúng nguồn gốc, đúng điều kiện bảo quản và lưu hồ sơ truy xuất đầy đủ.

Cách đăng ký mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm đúng luật

Đăng ký cho hộ kinh doanh cá thể

Với hộ kinh doanh cá thể, hồ sơ đăng ký thường không yêu cầu ghi “mã ngành” chi tiết như doanh nghiệp, nhưng bạn vẫn phải mô tả ngành nghề đúng bản chất để cơ quan đăng ký kinh doanh chấp nhận và thuận lợi xin giấy phép con (VSATTP, công bố sản phẩm…). Khi bán nguyên liệu thực phẩm/pha chế, nên mô tả theo hướng: bán lẻ thực phẩm, bán lẻ đồ uống, bán lẻ nguyên liệu thực phẩm, kèm hình thức kinh doanh (tại cửa hàng/online/giao hàng) và phạm vi (bán lẻ, bán sỉ nếu có). Nếu có kho bảo quản hoặc san chia – đóng gói lại, cần mô tả rõ để cơ quan tiếp nhận đánh giá điều kiện phù hợp. Mẹo an toàn là liệt kê ngành chính trước (bán lẻ nguyên liệu) và ngành phụ sau (bán online, phân phối sỉ, đại lý…) để tránh thiếu phạm vi hoạt động khi vận hành thực tế.

Đăng ký cho công ty TNHH, cổ phần

Với công ty TNHH/công ty cổ phần, việc đăng ký ngành nghề sẽ thể hiện bằng mã ngành theo hệ thống ngành kinh tế. Doanh nghiệp kinh doanh nguyên liệu thực phẩm thường chọn nhóm bán buôn và/hoặc bán lẻ tùy mô hình: bán sỉ cho quán/đại lý thì ưu tiên bán buôn; bán trực tiếp cho người tiêu dùng thì thêm bán lẻ. Ngoài ra, nếu có hoạt động nhập khẩu, phân phối, bán qua thương mại điện tử hoặc nhượng quyền, nên đăng ký thêm ngành liên quan để hồ sơ hoạt động “đủ hành lang”. Nguyên tắc quan trọng: ngành nghề ghi trên đăng ký doanh nghiệp cần đủ rộng để bao phủ hoạt động thực tế, nhưng tránh đăng ký dàn trải không cần thiết làm tăng rủi ro quản trị và giải trình thuế.

Bổ sung mã ngành sau khi đã thành lập

Trường hợp đã thành lập nhưng muốn mở rộng sang bán sỉ, mở thêm kênh online, nhập khẩu hoặc thêm nhóm nguyên liệu mới, doanh nghiệp/hộ kinh doanh nên thực hiện bổ sung ngành nghề càng sớm càng tốt. Với doanh nghiệp, bổ sung mã ngành là thủ tục thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp và cập nhật trên hệ thống; sau khi được chấp thuận, doanh nghiệp mới nên triển khai ký hợp đồng lớn hoặc xuất hóa đơn theo ngành mới để hạn chế tranh cãi khi kiểm tra. Với hộ kinh doanh, việc cập nhật ngành nghề thường thực hiện theo thủ tục thay đổi nội dung đăng ký hộ kinh doanh tại cơ quan cấp huyện/quận. Lưu ý đồng bộ ngành nghề với hồ sơ thuế và điều kiện chuyên ngành (VSATTP, công bố) để tránh “đăng ký một đằng – làm một nẻo”.

Những lỗi thường gặp khi đăng ký mã ngành thực phẩm

Đăng ký thiếu mã ngành liên quan

Lỗi phổ biến là chỉ đăng ký “bán lẻ thực phẩm” nhưng thực tế lại có bán buôn cho đại lý/quán, bán online, hoặc phân phối theo hợp đồng. Khi thiếu ngành liên quan, doanh nghiệp dễ vướng khi xuất hóa đơn cho đối tác, ký hợp đồng lớn, làm hồ sơ dự thầu hoặc xin giấy phép con theo phạm vi mở rộng. Cách xử lý là rà soát toàn bộ mô hình vận hành (kênh bán, loại khách, phạm vi giao hàng, kho bãi) và bổ sung ngành nghề ngay khi phát sinh nhu cầu. Nên chuẩn bị một “bản mô tả hoạt động” để chọn ngành cho đúng và đủ, hạn chế bổ sung nhiều lần.

Nhầm lẫn giữa sản xuất và thương mại

Nhiều đơn vị nhầm “kinh doanh nguyên liệu” với “sản xuất thực phẩm”. Nếu bạn chỉ mua hàng – bán lại (hàng đóng gói sẵn, có nhãn, có hóa đơn), thì bản chất là thương mại. Nhưng nếu bạn san chia, phối trộn, đóng gói nhãn riêng, gia công, hoặc tự làm topping/bột nền… thì đã có yếu tố sản xuất/chế biến, kéo theo điều kiện cơ sở, VSATTP, kiểm nghiệm và công bố sản phẩm “nặng” hơn. Vì vậy, trước khi đăng ký ngành, cần chốt rõ quy trình: có sản xuất hay không, có đóng gói lại hay không, có nhãn riêng hay không. Chọn sai bản chất sẽ khiến hồ sơ pháp lý – thuế – an toàn thực phẩm lệch nhau và dễ bị xử phạt khi kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp về mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm

Kinh doanh nguyên liệu thực phẩm có cần giấy phép con không?

Tùy mô hình kinh doanh. Nếu bạn chỉ mua bán nguyên liệu thực phẩm đóng gói sẵn (có nhãn, hạn dùng, nhà sản xuất rõ ràng) và không thực hiện khâu sơ chế, sang chiết, đóng gói lại, chế biến, thì thường tập trung vào yêu cầu về nguồn gốc hàng hóa, nhãn hàng hóa, điều kiện bảo quản và tuân thủ quy định ATTP ở mức phù hợp. Ngược lại, nếu cơ sở có kho bảo quản lớn, có hoạt động chia tách – đóng gói – sang chiết, hoặc kinh doanh nhóm hàng có yêu cầu quản lý chặt (thực phẩm chức năng, phụ gia, hương liệu theo quy định), khả năng phải đáp ứng điều kiện và/hoặc xin giấy phép liên quan an toàn thực phẩm sẽ cao hơn. Cách an toàn là xác định rõ mô hình vận hành ngay từ đầu để lựa chọn ngành nghề và lộ trình giấy phép con phù hợp.

Có thể đăng ký nhiều mã ngành thực phẩm cùng lúc không?

Có thể. Khi đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, bạn được quyền đăng ký nhiều ngành nghề miễn là phù hợp mô hình và không thuộc trường hợp bị hạn chế theo quy định. Thực tế, kinh doanh nguyên liệu thực phẩm thường cần “combo” ngành nghề như bán buôn/bán lẻ thực phẩm, nguyên liệu chế biến, đồ uống, phụ gia, thậm chí kho bãi nếu có lưu trữ hàng số lượng lớn. Đăng ký nhiều ngành ngay từ đầu giúp bạn tránh phải điều chỉnh sau này khi mở rộng mặt hàng. Tuy nhiên, bạn nên ưu tiên ngành chính sát hoạt động cốt lõi và lưu ý: đăng ký ngành có điều kiện có thể kéo theo yêu cầu về điều kiện/giấy phép con khi đi vào vận hành thực tế.

Thay đổi mã ngành thực phẩm mất bao lâu?

Thời gian thay đổi mã ngành phụ thuộc vào loại hình đăng ký. Với doanh nghiệp, thủ tục bổ sung/điều chỉnh ngành nghề thường nhanh nếu hồ sơ chuẩn và thông tin thống nhất; chủ yếu là nộp thông báo thay đổi và nhận kết quả theo quy trình của cơ quan đăng ký. Với hộ kinh doanh, việc điều chỉnh nội dung đăng ký (bao gồm ngành nghề) cũng cần nộp hồ sơ thay đổi tại cơ quan có thẩm quyền và chờ xử lý theo quy định địa phương. Để không bị kéo dài, bạn nên chuẩn hóa danh mục ngành nghề cần bổ sung, mô tả rõ phạm vi kinh doanh và rà soát trước các ngành có điều kiện để chuẩn bị hồ sơ đi kèm (nếu phát sinh).

Mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm là yếu tố cốt lõi giúp hoạt động kinh doanh diễn ra hợp pháp và bền vững. Việc đăng ký đúng mã ngành, đúng phạm vi không chỉ giúp hồ sơ được phê duyệt nhanh mà còn thuận lợi khi xin các giấy phép liên quan. Nếu cần giải pháp chính xác – tiết kiệm thời gian – đúng luật, doanh nghiệp và hộ kinh doanh nên được tư vấn ngay từ đầu. Chủ động với mã ngành kinh doanh nguyên liệu thực phẩm chính là bước khởi đầu an toàn cho hoạt động kinh doanh lâu dài.