Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn – Hướng dẫn chi tiết 2025

Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn là bước đầu tiên và quan trọng giúp cá nhân hoặc hộ gia đình hợp pháp hóa hoạt động kinh doanh dịch vụ ẩm thực nhỏ lẻ. Nhiều người nghĩ rằng bán đồ ăn sẵn tại nhà hoặc kinh doanh nhỏ không cần đăng ký, nhưng theo quy định pháp luật, hoạt động này phải tuân thủ đầy đủ yêu cầu về hộ kinh doanh và an toàn thực phẩm. Thực tế, bất kỳ cơ sở bán đồ ăn sẵn nào cũng tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng nếu không kiểm soát đúng quy trình. Việc đăng ký hộ kinh doanh giúp nhà nước quản lý, đồng thời là cơ sở để người kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp bạn tạo niềm tin với khách hàng khi vận hành cửa hàng ăn uống hoặc quầy bán đồ ăn mang đi. Thủ tục này không quá phức tạp, nhưng cần thực hiện đúng quy định để tránh bị xử phạt. Bài viết sau sẽ hướng dẫn chi tiết từ điều kiện, hồ sơ đến quy trình đăng ký cho người mới bắt đầu. Nhờ đó, bạn có thể kinh doanh dễ dàng và đúng pháp luật.

Tổng quan về đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn

Kinh doanh đồ ăn sẵn – như cơm hộp, xôi, bánh mì, đồ ăn mang đi, đồ ăn vặt, thực phẩm chế biến sẵn… – là mô hình phổ biến tại hầu hết các khu dân cư, trường học, khu công nghiệp, chợ truyền thống và tuyến phố đông đúc. Nhu cầu cao, vốn đầu tư thấp và khả năng thu hồi vốn nhanh khiến loại hình này thu hút rất nhiều hộ gia đình tham gia. Tuy nhiên, do liên quan trực tiếp đến an toàn thực phẩm, vệ sinh chế biến và sức khỏe người tiêu dùng, pháp luật quy định khá rõ ràng về đăng ký hộ kinh doanh và điều kiện giấy tờ kèm theo.

Đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn không chỉ để “đủ thủ tục”, mà là cơ sở pháp lý giúp bạn hoạt động minh bạch, có uy tín, dễ làm việc với cơ quan thuế và thuận lợi khi mở rộng quy mô hoặc hợp tác với các ứng dụng giao đồ ăn (GrabFood, ShopeeFood, Baemin…). Khi đã đăng ký, hộ sẽ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, mã số thuế và được quản lý theo mô hình thuế khoán – nghĩa là không cần kê khai hàng tháng phức tạp, phù hợp với hộ kinh doanh nhỏ.

Bên cạnh đó, một số loại hình đồ ăn sẵn yêu cầu thêm giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm hoặc cam kết ATTP theo quy mô. Cơ quan chức năng có quyền kiểm tra đột xuất, đánh giá điều kiện bếp, thiết bị, khu vực chế biến. Vì vậy, ngay từ giai đoạn đăng ký, việc chuẩn bị đúng hồ sơ, hiểu rõ điều kiện và dự trù chi phí – thời gian sẽ giúp bạn tránh bị phạt, bị đình chỉ hoặc gặp khó khăn khi kinh doanh.

Tóm lại, đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn là bước khởi đầu quan trọng để hoạt động hợp pháp – an toàn – bền vững, đặc biệt trong thị trường F&B cạnh tranh và được quản lý chặt chẽ hiện nay.

Hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn là gì?

Hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn là mô hình kinh doanh chế biến và bán trực tiếp thực phẩm ăn ngay, có thể bán tại chỗ, mang đi hoặc giao qua ứng dụng. Đặc điểm của mô hình này là:

•       Quy mô nhỏ, chủ yếu do hộ gia đình hoặc nhóm cá nhân vận hành;
  
•       Đa dạng hình thức, từ quán ăn nhỏ, xe đẩy, gian hàng trong chợ, cửa hàng đồ ăn nhanh, đến bếp gia đình làm bán online;
  
•       Tập trung vào chế biến nhanh, phục vụ ngay trong ngày, không bảo quản dài hạn.
  

Pháp luật xếp nhóm này vào loại hình kinh doanh thực phẩm chế biến, nên nhiều trường hợp phải đáp ứng điều kiện về: khu vực chế biến sạch sẽ, dụng cụ an toàn, nguồn nguyên liệu rõ ràng, người trực tiếp chế biến được tập huấn ATTP…

Việc đăng ký hộ kinh doanh giúp xác định rõ ngành nghề kinh doanh, mã số thuế và mức thuế khoán. Đây cũng là căn cứ để hợp thức hóa hoạt động nếu bạn muốn nhận đặt hàng số lượng lớn, ký hợp đồng với doanh nghiệp hoặc triển khai bán hàng qua các ứng dụng giao đồ ăn.

Vì sao phải đăng ký để kinh doanh hợp pháp?

 Việc đăng ký không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

1. Tránh bị xử phạt
    Kinh doanh đồ ăn sẵn mà không đăng ký có thể bị phạt từ 3–10 triệu tùy mức độ, thậm chí buộc dừng bán nếu không đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm.
   
2. Được quản lý thuế minh bạch
    Khi đăng ký, bạn được cấp mã số thuế và áp dụng thuế khoán, không phải kê khai phức tạp nhưng vẫn nộp đúng, tránh rủi ro bị truy thu.
   
3. Thuận lợi khi mở rộng
    Khi muốn mở thêm chi nhánh, chuyển địa điểm, ký hợp đồng cung cấp suất ăn, hoặc hợp tác với nền tảng giao đồ ăn, hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh là yêu cầu bắt buộc
   
4. Tăng uy tín và bảo vệ quyền lợi
    Có đăng ký nghĩa là bạn hoạt động hợp pháp; khi có tranh chấp, kiểm tra hay yêu cầu từ khách hàng/doanh nghiệp, bạn có đầy đủ căn cứ pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình.
   

Vì vậy, đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn là bước không thể thiếu để hoạt động lâu dài, bền vững và tránh mọi rủi ro pháp lý trong lĩnh vực liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng.

Điều kiện để mở hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn

Bán đồ ăn sẵn (đồ ăn mang về, đồ ăn chế biến sẵn, không phục vụ tại chỗ) là mô hình phổ biến ở cả đô thị và nông thôn. Tuy nhiên, để đăng ký hộ kinh doanh cá thể ngành nghề bán đồ ăn sẵn hợp pháp, người kinh doanh cần đảm bảo đầy đủ ba nhóm điều kiện quan trọng: điều kiện về chủ thể, điều kiện về cơ sở vật chất và điều kiện về an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành.

Điều kiện về chủ thể đăng ký hộ kinh doanh

Theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP, hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn phải do:

•       Cá nhân là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
  
•       Một nhóm cá nhân hoặc hộ gia đình cùng đứng tên, cử một người đại diện làm chủ hộ.
  

Mỗi cá nhân chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên toàn quốc, và không đồng thời là chủ doanh nghiệp hoặc thành viên góp vốn công ty. Nếu đã có doanh nghiệp, bạn cần ủy quyền cho người khác đứng tên để mở hộ kinh doanh.

Trường hợp bạn thuê người nấu ăn hoặc nhân công hỗ trợ, cần khai báo số lượng lao động khi đăng ký – tối đa dưới 10 lao động nếu không chuyển sang doanh nghiệp.

Điều kiện về cơ sở vật chất – khu vực chế biến – khu vực bảo quản

Cơ sở bán đồ ăn sẵn dù nhỏ cũng bắt buộc đáp ứng điều kiện về:

•       Không gian chế biến riêng biệt với khu sinh hoạt, sạch sẽ, không ẩm mốc;
  
•       Sàn nhà phải lát gạch hoặc vật liệu dễ lau chùi, có hệ thống thoát nước tốt;
  
•       Khu vực sơ chế – chế biến – đóng gói – bảo quản cần được bố trí hợp lý, tránh lây nhiễm chéo;
  
•       Có thiết bị che chắn côn trùng, bụi bẩn, và hệ thống rửa tay, vệ sinh sạch sẽ.
  

Đặc biệt, khu vực bảo quản đồ ăn sẵn như tủ lạnh, thùng giữ nhiệt, hộp đóng gói… phải đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm phù hợp từng loại thực phẩm.

Tại các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Huế, Đà Nẵng… các phường, xã thường đi kiểm tra định kỳ về vệ sinh an toàn thực phẩm và cơ sở vật chất, nên bạn cần chủ động chuẩn bị từ đầu.

Điều kiện về an toàn thực phẩm bắt buộc

Theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP:

•       Hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn bắt buộc phải xin Giấy xác nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trừ khi kinh doanh nhỏ lẻ (không quá 30 suất/ngày) và cam kết bảo đảm ATVSTP.
  
•       Chủ hộ và người trực tiếp chế biến phải có Giấy khám sức khỏe và đã tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm trong vòng 3 năm gần nhất.
  
•       Khi xin giấy phép, hồ sơ cần có: Đơn đề nghị, bản vẽ mặt bằng, danh mục thiết bị, cam kết nguồn nguyên liệu, hợp đồng thu gom rác thải…
  

Nhiều địa phương như TP.HCM, Bình Dương, Đà Nẵng yêu cầu rõ nguồn gốc thực phẩm rõ ràng, không được mua trôi nổi. Bạn nên có hợp đồng với chợ đầu mối hoặc siêu thị/kho thực phẩm uy tín để dễ kiểm tra hồ sơ.

👉 Lưu ý thực tế: Nếu bạn bán online qua ShopeeFood, GrabFood hoặc mạng xã hội, vẫn bị kiểm tra như bán tại chỗ. Vì vậy, đăng ký và chuẩn hóa đầy đủ điều kiện ngay từ đầu sẽ giúp bạn tránh rủi ro bị xử phạt, ngừng kinh doanh hoặc bị khách hàng tố cáo.

Bạn cần mẫu hồ sơ, bản vẽ mặt bằng hay thủ tục tại từng địa phương? Hãy để lại địa bàn cụ thể để Gia Minh tư vấn đúng quy định tại nơi bạn kinh doanh.

Tham khảo thêm : Công bố sản phẩm là gì? Quy trình, chi phí và thủ tục mới nhất 2025

Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn

Khi mở hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn (cơm văn phòng, đồ ăn mang về, bún – phở, đồ ăn vặt, đồ ăn online…), ngoài câu chuyện mặt bằng và món ngon, bạn bắt buộc phải chuẩn bị hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh và giấy tờ liên quan đến an toàn thực phẩm. Nhiều người chỉ lo “bán được hay không” mà quên mất bước pháp lý, đến khi bị kiểm tra đột xuất, bị lập biên bản, phạt do thiếu giấy tờ thì vừa tốn tiền, vừa ảnh hưởng danh tiếng.

Về cơ bản, hồ sơ chia làm 3 nhóm: (1) Hồ sơ pháp lý đăng ký hộ kinh doanh tại UBND quận/huyện (hoặc bộ phận một cửa nơi có thẩm quyền); (2) Hồ sơ về an toàn thực phẩm, sức khỏe chủ hộ và người trực tiếp chế biến; (3) Hồ sơ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, quy trình đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP). Chuẩn bị đủ ngay từ đầu sẽ giúp việc xin giấy phép nhanh hơn, giảm rủi ro bị yêu cầu bổ sung nhiều lần, nhất là ở các khu vực có quản lý chặt về đồ ăn, thức uống.

Hồ sơ pháp lý theo mẫu của UBND quận/huyện

Nhóm hồ sơ đầu tiên là hồ sơ pháp lý đăng ký hộ kinh doanh. Thông thường, bạn sẽ nộp tại bộ phận một cửa của UBND quận/huyện hoặc Phòng Tài chính – Kế hoạch (tùy từng địa phương). Hồ sơ cơ bản gồm:

•       Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh (theo mẫu): ghi rõ tên hộ kinh doanh, địa chỉ địa điểm kinh doanh, ngành nghề “bán đồ ăn sẵn/dịch vụ ăn uống”, số điện thoại, email liên hệ, vốn dự kiến, số lao động.
  
•       Bản sao CCCD/CMND của chủ hộ (có công chứng hoặc kèm bản gốc để đối chiếu).
  
•       Hợp đồng thuê mặt bằng hoặc giấy tờ chứng minh quyền sử dụng địa điểm kinh doanh (nếu là nhà thuộc sở hữu gia đình).
  
•       Trường hợp hộ kinh doanh có từ 2 cá nhân góp vốn trở lên, có thể cần biên bản thỏa thuận góp vốn, ghi rõ tỷ lệ và người đại diện.
  

Khi chuẩn bị hồ sơ, bạn nên tra cứu trước mẫu đơn đăng ký trên cổng thông tin của địa phương, hoặc đến bộ phận một cửa xin mẫu chuẩn, tránh ghi sai phải đi lại nhiều lần. Nên mô tả ngành nghề rõ ràng: bán đồ ăn sẵn, phục vụ tại chỗ, bán mang đi, bán online… để sau này khi mở rộng hình thức kinh doanh không phải sửa lại giấy phép. Sau khi nộp đầy đủ, nếu hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, đây là “giấy khai sinh” chính thức cho hàng quán của bạn.

Hồ sơ về an toàn thực phẩm – sức khỏe chủ hộ

Bán đồ ăn sẵn luôn gắn với yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm, vì vậy địa phương thường yêu cầu thêm các giấy tờ liên quan đến điều kiện ATTP và sức khỏe người trực tiếp chế biến. Tùy quy mô và loại hình, bạn có thể phải chuẩn bị:

•       Giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm: chủ hộ và người trực tiếp chế biến/người phụ bếp tham gia lớp tập huấn ATTP do cơ quan y tế hoặc đơn vị được ủy quyền tổ chức, sau đó được cấp giấy xác nhận.
  
•       Giấy khám sức khỏe: thực hiện tại bệnh viện hoặc trung tâm y tế đủ điều kiện, trong đó có nội dung khám các bệnh truyền nhiễm, da liễu… để đảm bảo người trực tiếp chế biến không mắc bệnh lây qua đường ăn uống.
  
•       Một số nơi, nếu quy mô lớn (quán ăn, bếp tập thể), cơ quan chức năng có thể yêu cầu Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, kèm theo hồ sơ về mặt bằng, khu sơ chế – chế biến – bảo quản, dụng cụ, nguồn nước…
  

Chuẩn bị sớm những giấy tờ này giúp bạn yên tâm hơn khi có đoàn kiểm tra liên ngành đến làm việc, tránh bị phạt vì thiếu hồ sơ ATTP.

Hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu và cam kết VSATTP

Ngoài giấy tờ “trên giấy”, cơ quan quản lý còn quan tâm đến nguồn gốc nguyên liệu và cam kết đảm bảo VSATTP trong thực tế. Chủ hộ nên lưu giữ:

•       Hóa đơn, phiếu xuất kho từ nhà cung cấp nguyên liệu chính (thịt, cá, rau, gia vị, bao bì…).
  
•       Hợp đồng (nếu có) với nhà cung cấp uy tín, chợ đầu mối hoặc siêu thị
  
•       Bản cam kết đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, theo mẫu của địa phương, trong đó nêu rõ: chỉ sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, không dùng thực phẩm quá hạn, phụ gia không rõ xuất xứ, chấp hành kiểm tra định kỳ…
  

Khi có đầy đủ hồ sơ này, kết hợp với thực tế bếp sạch, khu sơ chế, khu nấu, khu bảo quản tách biệt, hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn sẽ tạo được niềm tin với cơ quan quản lý và khách hàng, đồng thời hạn chế tối đa rủi ro vi phạm ATTP trong quá trình hoạt động.\

Quy trình đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn

Đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn là lựa chọn phổ biến với cá nhân, hộ gia đình muốn kinh doanh xôi, bánh mì, đồ ăn sáng, cơm trưa, thức ăn mang về… Tuy đơn giản hơn doanh nghiệp, nhưng để kinh doanh hợp pháp, bạn cần tuân thủ đầy đủ quy trình pháp lý, từ đăng ký hộ kinh doanh đến xin giấy an toàn thực phẩm (nếu cần).

Dưới đây là 3 bước quan trọng trong quy trình đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn tại UBND cấp huyện – nơi đặt địa điểm kinh doanh:

Bước 1 – Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ theo quy định

Đầu tiên, bạn cần chuẩn bị bộ hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh cá thể theo quy định tại Nghị định 01/2021/NĐ-CP gồm:

1. Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh (theo mẫu): Ghi rõ ngành nghề “Bán đồ ăn sẵn”, địa điểm kinh doanh, số lao động, vốn.
   
2. Bản sao giấy tờ tùy thân của chủ hộ (CMND/CCCD/hộ chiếu).
   
3. Hợp đồng thuê nhà/mặt bằng kinh doanh hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nếu địa điểm thuộc quyền sở hữu).
   
4. Văn bản ủy quyền (nếu nộp thay) kèm CMND người được ủy quyền.
   

Lưu ý:

•       Ngành nghề “bán đồ ăn sẵn” có thể ghi cụ thể như: “bán xôi, bánh mì, đồ ăn sáng mang đi”, “bán thức ăn nấu sẵn”, hoặc chung chung là “dịch vụ ăn uống không tại chỗ” tùy thực tế.
  
•       Nếu bán tại nhà ở riêng cần đảm bảo khu vực bếp tách biệt và không gây ảnh hưởng vệ sinh môi trường xung quanh.
  
•       Nên chuẩn bị trước bảng hiệu, tên hộ kinh doanh để đưa vào hồ sơ (tên không trùng với hộ khác trong khu vực).
  

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, thống nhất thông tin ngay từ đầu sẽ giúp giảm rủi ro bị trả hồ sơ, yêu cầu bổ sung, từ đó rút ngắn thời gian xử lý.

Bước 2 – Nộp hồ sơ tại UBND cấp huyện

Sau khi hoàn thiện hồ sơ, bạn nộp tại Bộ phận một cửa UBND quận/huyện nơi đặt địa điểm kinh doanh (hoặc Trung tâm hành chính công tại các tỉnh). Một số nơi đã hỗ trợ nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công cấp tỉnh/thành.

Quy trình tại bộ phận tiếp nhận:

•       Cán bộ tiếp nhận kiểm tra hồ sơ.
  
•       Nếu hợp lệ: cấp biên nhận hẹn trả kết quả trong vòng 3–5 ngày làm việc.
  
•       Nếu chưa hợp lệ: hướng dẫn bổ sung, sửa đổi (thường trong 1–2 ngày làm việc).
  

Phí/lệ phí: 100.000 đồng/lần đăng ký theo Thông tư 47/2019/TT-BTC.

Thời gian xử lý: Theo quy định, không quá 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Thực tế có thể kéo dài 5–7 ngày tại một số địa phương.

Lưu ý:

•       Nếu hộ kinh doanh có từ 10 lao động trở lên hoặc hoạt động nhiều địa điểm thì không còn được đăng ký theo hình thức hộ mà phải thành lập doanh nghiệp.
  
•       Địa điểm kinh doanh cần không nằm trong khu vực cấm buôn bán, không vi phạm quy hoạch đô thị hoặc hành lang an toàn giao thông.
  

Sau khi nộp, bạn cần theo dõi ngày hẹn để đến nhận kết quả hoặc tra cứu trực tuyến. Trường hợp được duyệt, bạn sẽ nhận được Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

Bước 3 – Nhận giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh

Khi đến ngày hẹn, bạn đến Bộ phận một cửa nơi đã nộp hồ sơ để nhận kết quả. Nếu hồ sơ hợp lệ, bạn sẽ được cấp:

•       Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cá thể: ghi rõ tên hộ, ngành nghề, địa điểm, người đại diện, mã số thuế cá nhân.
  

Sau khi nhận giấy, trong vòng 10 ngày làm việc, bạn cần:

1. Liên hệ Chi cục Thuế quận/huyện để đăng ký thuế khoán, lấy mã số thuế (nếu chưa cấp tự động).
   
2. Nếu sử dụng hóa đơn, cần đăng ký hóa đơn điện tử theo quy định mới.
   
3. Nếu bán ăn uống chế biến trực tiếp, đặc biệt có sử dụng bếp gas, tủ hấp, nước nóng… nên xin thêm Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm và giấy phép PCCC (nếu cần).
   

Lưu ý: Dù chưa bắt buộc sổ sách phức tạp, bạn vẫn nên duy trì sổ ghi thu – chi, hóa đơn mua bán, và khai thuế định kỳ để tránh bị phạt.

Nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn

Hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn – như bún, phở, cơm hộp, đồ ăn mang đi – dù quy mô nhỏ hay lớn đều thuộc diện phải kê khai và nộp nhiều loại thuế khác nhau tùy theo phương pháp tính thuế, doanh thu và hình thức cung cấp dịch vụ. Tùy vào từng địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Huế hay Cần Thơ, việc kiểm soát thuế của các Chi cục Thuế đối với nhóm ngành ăn uống ngày càng chặt chẽ, đặc biệt khi có xu hướng sử dụng hóa đơn điện tử và thanh toán không tiền mặt ngày một phổ biến.

Thuế môn bài

Thuế môn bài là loại thuế đầu tiên mà hộ kinh doanh phải nộp khi mới thành lập hoặc khi bước sang năm mới. Mức thu được chia thành 3 bậc, phụ thuộc vào doanh thu hàng năm:

•       Doanh thu trên 500 triệu/năm: 1.000.000 đồng
  
•       Doanh thu từ 300–500 triệu/năm: 500.000 đồng
  
•       Doanh thu từ 100–300 triệu/năm: 300.000 đồng
  

Nếu hộ có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm thì được miễn thuế môn bài. Tuy nhiên, để được miễn, hộ cần khai báo đúng doanh thu thực tế với cơ quan thuế. Ngoài ra, nếu hộ kinh doanh có nhiều điểm bán (nhiều địa điểm), thì có thể phải nộp thêm lệ phí môn bài cho từng địa điểm kinh doanh phụ, tùy quy định từng nơi.

Thuế khoán – thuế GTGT – thuế TNCN theo doanh thu

Với hình thức thuế khoán, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào ngành nghề kinh doanh, quy mô quán, địa điểm, lượng khách, bảng giá, thời gian bán hàng để ấn định mức doanh thu hàng tháng/quý. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế sẽ tính ra số thuế GTGT và thuế TNCN phải nộp. Đối với hoạt động bán đồ ăn sẵn, thường áp dụng:

•       Thuế GTGT: 3% trên doanh thu
  
•       Thuế TNCN: 1.5% trên doanh thu
  

Ví dụ: nếu hộ bán đồ ăn có doanh thu khoán là 30 triệu/tháng thì tổng thuế phải nộp hàng tháng là khoảng 1.35 triệu đồng (3% + 1.5% x 30 triệu). Cơ quan thuế thường thu gộp hàng quý hoặc cả năm tùy từng địa phương. Trong trường hợp doanh thu thực tế biến động mạnh (do sửa quán, đổi mặt bằng, mùa thấp điểm…), hộ có quyền làm đơn đề nghị điều chỉnh doanh thu khoán để giảm số thuế phải nộp.

Trường hợp phải xuất hóa đơn – các khoản thuế phát sinh

Nếu hộ bán đồ ăn có khách hàng yêu cầu xuất hóa đơn điện tử (ví dụ: khách công ty, tổ chức sự kiện, đặt tiệc…), thì hộ phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử và kê khai thuế theo doanh thu thực tế. Trong trường hợp này, thuế sẽ không tính theo khoán nữa mà áp dụng theo tỷ lệ thực thu:

•       GTGT: 3% doanh thu có hóa đơn
  
•       TNCN: 1.5% doanh thu có hóa đơn
  

Ngoài ra, nếu xuất hóa đơn nhiều, hộ có thể bị cơ quan thuế đánh giá lại toàn bộ doanh thu thực tế, dẫn đến điều chỉnh tăng mức thuế khoán cho các tháng tiếp theo. Vì vậy, cần theo dõi sát số hóa đơn đã xuất để kiểm soát nghĩa vụ thuế phát sinh.

Giấy phép an toàn thực phẩm đối với cơ sở bán đồ ăn sẵn

Đối với các hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất, quán ăn, cửa hàng tiện lợi… bán đồ ăn sẵn như cơm hộp, bánh mì, đồ ăn vặt, thức ăn chế biến sẵn,… thì việc xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (ATTP) là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo sản phẩm hợp vệ sinh, tránh rủi ro pháp lý khi bị kiểm tra đột xuất. Đây không chỉ là thủ tục pháp lý mà còn là công cụ tạo niềm tin cho khách hàng.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về những trường hợp bắt buộc phải xin giấy phép, hồ sơ cần chuẩn bị và quy trình kiểm tra – cấp phép theo quy định hiện hành.

Cơ sở nào bắt buộc phải xin giấy phép ATTP?

Theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP và Luật ATTP 2010, các cơ sở kinh doanh thực phẩm chế biến sẵn, không tiêu dùng ngay tại chỗ, như:

•       Quán bán cơm hộp mang đi
  
•       Cửa hàng tiện lợi có khu vực chế biến đồ ăn nóng
  
•       Xe bán đồ ăn lưu động (nếu có khu vực chế biến)
  
•       Các cơ sở bếp ăn công nghiệp, suất ăn sẵn
  
•       Chuỗi cửa hàng bán đồ ăn vặt tự sản xuất (bánh tráng trộn, khô gà, snack handmade…)
  

… đều bắt buộc phải xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP.

Không cần xin giấy phép nếu thuộc các trường hợp sau:

•       Hộ kinh doanh nhỏ lẻ chỉ bán hàng đóng gói sẵn, có nhãn mác từ nhà sản xuất đã được cấp phép.
  
•       Bán hàng tại chợ truyền thống không chế biến, không bảo quản dài ngày.
  
•       Kinh doanh không thường xuyên, theo mùa vụ.
  

Tuy nhiên, nếu mở cơ sở cố định, có khu chế biến, bảo quản, đóng gói thì bắt buộc phải xin giấy phép ATTP, kể cả là hộ kinh doanh cá thể.

Hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận ATTP

Hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP gồm các thành phần sau:

1. Đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận (theo mẫu của Bộ Y tế hoặc Bộ Công Thương tùy ngành hàng).
   
2. Bản sao giấy đăng ký hộ kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
   
3. Giấy khám sức khỏe của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, chế biến (trong vòng 12 tháng).
   
4. Giấy xác nhận kiến thức ATTP của chủ cơ sở và người trực tiếp chế biến.
   
5. Bản mô tả cơ sở vật chất, quy trình chế biến, kiểm soát vệ sinh ATTP: sơ đồ mặt bằng, thiết bị, nguồn nước, xử lý rác, kho bảo quản…
   
6. Cam kết bảo đảm ATTP theo mẫu.
   

Lưu ý: Trước khi nộp hồ sơ, cần tham gia tập huấn kiến thức ATTP và thi để lấy chứng chỉ (thường do Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm hoặc Trung tâm Y tế quận/huyện tổ chức).

Kiểm tra, thẩm định, cấp phép ATTP

Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền (Sở Y tế hoặc Chi cục ATTP quận/huyện) sẽ:

1. Tiến hành kiểm tra thực tế tại cơ sở: đánh giá điều kiện vệ sinh khu chế biến, trang thiết bị, nguồn nước, bảo quản…
   
2. Nếu đạt yêu cầu, cơ quan thẩm quyền sẽ cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP, thời hạn 03 năm.
   
3. Nếu chưa đạt, cơ sở sẽ được yêu cầu khắc phục trong thời hạn nhất định và kiểm tra lại.
   

Cơ sở phải treo giấy phép tại nơi dễ nhìn thấy và chấp hành kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất của cơ quan chức năng. Vi phạm sẽ bị xử phạt từ 15 – 25 triệu đồng hoặc buộc đóng cửa cơ sở.

Những lỗi thường gặp khi đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn

Đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn tưởng như đơn giản, nhưng thực tế rất nhiều hộ gặp rắc rối ngay từ bước đầu vì thiếu hiểu biết về điều kiện ngành thực phẩm. Một số lỗi tưởng nhỏ nhưng lại dẫn đến hậu quả lớn: bị xử phạt, bị yêu cầu bổ sung giấy phép, bị đình chỉ hoạt động hoặc không thể đăng ký bán hàng trên các ứng dụng giao đồ ăn. Đặc biệt, do lĩnh vực này liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP), cơ quan chức năng quản lý khá chặt: từ hồ sơ đăng ký đến điều kiện khu vực chế biến. Vì vậy, việc nhận diện những lỗi thường gặp ngay từ đầu giúp hộ kinh doanh tránh sai sót, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Ba nhóm lỗi phổ biến nhất gồm: (1) Không xin giấy phép ATTP dù thuộc diện phải xin; (2) Ghi sai hoặc ghi thiếu ngành nghề kinh doanh trên hồ sơ đăng ký, dẫn đến không đúng chức năng hoạt động; (3) Không chuẩn bị hồ sơ vệ sinh ATTP, giấy tờ nguồn gốc nguyên liệu, khiến hồ sơ bị trả về khi cơ quan chức năng kiểm tra thực tế. Đây đều là những lỗi dễ gặp ở những hộ lần đầu kinh doanh đồ ăn sẵn, đặc biệt là các mô hình nhỏ như bếp gia đình, bán online, xe đẩy hoặc quầy trong chợ.

Việc khắc phục không khó, nhưng cần biết đúng quy định: mô hình nào phải xin giấy phép ATTP, mô hình nào chỉ cần cam kết; cách ghi ngành nghề đúng theo mã VSIC; và cách chuẩn bị hồ sơ gốc để sẵn sàng khi đoàn kiểm tra ATTP đến đánh giá. Khi chuẩn bị đúng ngay từ đầu, hộ kinh doanh sẽ hoạt động ổn định – hợp pháp – tránh bị phạt, đồng thời dễ dàng mở rộng quy mô hoặc hợp tác với các ứng dụng giao đồ ăn, đơn vị cung cấp suất ăn công nghiệp và các doanh nghiệp lớn.

Không xin giấy phép ATTP dù thuộc diện bắt buộc

Đây là lỗi lớn nhất và cũng là lỗi phổ biến nhất. Nhiều hộ cho rằng “mình chỉ bán nhỏ, chỉ bán mang đi, không cần giấy phép ATTP”, nhưng thực tế đa số mô hình bán đồ ăn sẵn đều thuộc nhóm phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Các trường hợp thường xuyên bị phạt gồm: quán ăn nhỏ, cửa hàng đồ ăn sẵn trong chợ, quầy chế biến thực phẩm, bếp gia đình làm bán online, cửa hàng bán cơm – xôi – bánh mì – đồ ăn vặt.

Nếu thuộc diện phải xin mà vẫn hoạt động không phép, mức phạt có thể lên đến 20–30 triệu, thậm chí bị buộc dừng hoạt động cho đến khi hoàn thiện giấy phép. Ngoài ra, nếu muốn bán hàng trên GrabFood, ShopeeFood, Baemin…, phần lớn ứng dụng đều yêu cầu Giấy chứng nhận ATTP mới được kích hoạt gian hàng.

Do đó, trước khi đăng ký hộ kinh doanh, chủ hộ cần xác định rõ mô hình của mình thuộc diện xin giấy phép ATTP hay diện cam kết ATTP, để chuẩn bị đúng hồ sơ, tránh bị kiểm tra đột xuất và bị xử phạt.

Ghi sai ngành nghề hoặc tên hộ kinh doanh

Một lỗi khác rất thường gặp là ghi sai ngành nghề kinh doanh, dẫn đến không thể hoạt động đúng phạm vi hoặc không xin được giấy phép ATTP tương ứng. Ví dụ: chỉ ghi “bán hàng tạp hóa” trong khi thực tế bán thực phẩm chế biến; hoặc ghi chung chung “dịch vụ ăn uống” nhưng cơ quan cấp phép yêu cầu ghi đúng mã VSIC “5630 – Dịch vụ phục vụ đồ uống” hoặc “5610 – Nhà hàng và dịch vụ ăn uống phục vụ lưu động”.

Ghi sai tên hộ kinh doanh (ví dụ trùng tên với cơ sở khác, viết thiếu họ tên chủ hộ, bỏ chữ lót…) cũng làm hồ sơ bị trả lại. Việc sửa đổi, điều chỉnh tên mất thời gian và có thể làm chậm quá trình đăng ký ATTP hoặc mở gian hàng trên ứng dụng giao đồ ăn.

Thiếu hồ sơ VSATTP và cam kết nguyên liệu

 Nhiều hộ chỉ tập trung làm hồ sơ đăng ký kinh doanh mà quên chuẩn bị hồ sơ vệ sinh ATTP gồm: giấy khám sức khỏe, tập huấn ATTP, sơ đồ mặt bằng bếp, bản mô tả quy trình chế biến, hợp đồng nguồn nguyên liệu, giấy tờ chứng minh xuất xứ thực phẩm. Khi đoàn kiểm tra ATTP xuống thẩm định, thiếu một trong các giấy tờ này cũng đủ khiến hồ sơ bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung nhiều lần.

Ngoài ra, việc thiếu cam kết nguyên liệu an toàn khiến hộ không chứng minh được nguồn hàng hợp pháp, có nguy cơ bị xử phạt nếu xảy ra ngộ độc hoặc khi cơ quan chức năng kiểm tra truy xuất.

Lợi ích khi đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn đúng quy định

Việc đăng ký hộ kinh doanh cá thể cho mô hình bán đồ ăn sẵn không chỉ giúp bạn hoạt động hợp pháp mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực về mặt pháp lý, kinh doanh và thương hiệu. Trong bối cảnh các cơ quan quản lý như Chi cục Thuế, UBND phường/xã, Đội quản lý thị trường thường xuyên kiểm tra các điểm bán đồ ăn, việc hợp thức hóa là bước đi khôn ngoan và bền vững.

Tránh rủi ro pháp lý và xử phạt hành chính

Nếu kinh doanh không đăng ký, bạn có thể bị xử phạt theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP và Nghị định 122/2021/NĐ-CP về các hành vi:

•       Bán hàng không đăng ký hộ kinh doanh: phạt từ 3 đến 5 triệu đồng;
  
•       Kinh doanh thực phẩm không có giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm: phạt 20–30 triệu đồng;
  
•       Không niêm yết giá, không xuất hóa đơn khi khách yêu cầu: có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tùy theo mức độ.
  

Ngoài ra, các ứng dụng giao đồ ăn (ShopeeFood, GrabFood, Baemin…) cũng yêu cầu có mã số thuế hộ kinh doanh, hồ sơ ATVSTP… để duyệt cửa hàng. Nếu không có, bạn dễ bị từ chối hợp tác hoặc khóa gian hàng.

Nâng cao uy tín – thu hút khách hàng

Trong thời đại người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, việc có đăng ký hộ kinh doanh rõ ràng, giấy phép vệ sinh thực phẩm hợp lệ, hóa đơn đơn giản, giấy kiểm tra sức khỏe… sẽ giúp bạn:

•       Tạo niềm tin với khách hàng, đặc biệt với các đơn vị đặt hàng số lượng lớn như văn phòng, trường học, tiệc cưới…;
  
•       Tăng khả năng tiếp cận đối tác lớn: siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi, bếp ăn công nghiệp… thường chỉ hợp tác với đơn vị có giấy phép rõ ràng;
  
•       Dễ dàng xây dựng thương hiệu cá nhân/hộ kinh doanh: thông tin đăng ký hợp pháp giúp bạn quảng bá hiệu quả hơn trên Google Maps, Zalo OA, Fanpage, ShopeeFood, GrabFood…
  

Tại các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Huế…, xu hướng khách hàng “ưu tiên quán có đăng ký, có giấy vệ sinh an toàn thực phẩm” ngày càng rõ rệt – đăng ký đúng quy định là nền tảng để phát triển bền vững.

Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh bán đồ ăn sẵn là bước giúp người kinh doanh hợp pháp hóa hoạt động, tránh các rủi ro khi cơ quan chức năng kiểm tra. Việc nắm rõ các yêu cầu về hồ sơ, giấy phép ATTP và nghĩa vụ thuế sẽ giúp quá trình kinh doanh diễn ra thuận lợi hơn. Đây cũng là cách để người bán tạo dựng sự tin tưởng trong mắt khách hàng, đặc biệt trong lĩnh vực ẩm thực vốn rất nhạy cảm về vệ sinh. Những cơ sở tuân thủ đúng quy định luôn được đánh giá cao và có lợi thế cạnh tranh tốt hơn. Đồng thời, việc đăng ký hợp pháp cũng giúp bạn dễ dàng mở rộng quy mô trong tương lai. Thủ tục tuy không quá phức tạp nhưng cần thực hiện đúng ngay từ đầu để tránh phải chỉnh sửa nhiều lần. Bài viết hy vọng đã mang đến thông tin đầy đủ và chính xác. Chúc bạn kinh doanh đồ ăn sẵn hiệu quả và đúng pháp luật.